• English
  • Hepgor gwe-lywio

Archwiliadau, Arolygiadau ac Adroddiadau

O gofal cymdeithasol i ysgolion i iaith Gymraeg, gael gwybod sut gwasanaethau'r cyngor yn cael eu harchwilio a'u hasesu.

Mae’r Archwilydd Cyffredinol yn annibynnol ar y llywodraeth ac mae’n cael ei benodi gan Ei Mawrhydi y Frenhines. Mae’n arwain Swyddfa Archwilio Cymru ac mae’n atebol i Bwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad Cenedlaethol.

Mae archwilwyr penodedig yr Archwilydd Cyffredinol yn gyfrifol am archwilio y rhan fwyaf o arian cyhoeddus sy’n cael ei wario yng Nghymru yn flynyddol, gan gynnwys y £15 biliwn o gyllid a drosglwyddir i Gymru’n flynyddol gan Senedd San Steffan. Caiff bron i £5.5 biliwn o’r cyllid hwn ei drosglwyddo gan Lywodraeth Cymru i lywodraeth leol ar ffurf grantiau cyffredinol a grantiau penodol. Mae llywodraeth leol yn codi £2.1 biliwn arall drwy dreth y cyngor a threthi busnes.

Yn ogystal ag ymgymryd ag archwilio ariannol, rôl yr Archwilydd Cyffredinol yw edrych ar sut mae cyrff cyhoeddus yn rheoli ac yn gwario arian cyhoeddus, gan gynnwys sicrhau gwerth am arian wrth gyflwyno gwasanaethau cyhoeddus. Nod Swyddfa Archwilio Cymru yw gwneud i arian cyhoeddus gyfrif, drwy hyrwyddo gwelliant fel bod pobl yng Nghymru yn elwa o wasanaethau cyhoeddus sy’n atebol ac sy’n cynnig y gwerth gorau posibl am arian. Mae hefyd yn ymroddedig i gasglu a rhannu arfer da ar draws y sector cyhoeddus yng Nghymru.

Estyn yw swyddfa Arolygiaeth Ei Mawrhydi dros Addysg a Hyfforddiant yng Nghymru. Cynulliad Cenedlaethol Cymru sy'n ariannu Estyn, ond maent yn annibynnol o’r Cynulliad. Diben Estyn yw arolygu ansawdd a safonau addysg a hyfforddiant yng Nghymru. Maent yn gyfrifol am arolygu:

  • Ysgolion a lleoliadau meithrin
  • Ysgolion cynradd
  • Ysgolion uwchradd
  • Ysgolion arbennig
  • Unedau cyfeirio disgyblion
  • Ysgolion annibynnol
  • Addysg bellach
  • Colegau arbenigol annibynnol
  • Dysgu oedolion yn y gymuned
  • Gwasanaethau addysg awdurdodau lleol ar gyfer plant a phobl ifanc
  • Addysg a hyfforddiant athrawon
  • Dysgu yn y gwaith
  • Cwmnïau gyrfaoedd
  • Ac addysg i droseddwyr

Y teitl ffurfiol yw Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru, ond fe'u gelwir yn AGGCC. Rôl yr Arolygiaeth yw annog gwelliannau mewn gofal cymdeithasol, gofal blynyddoedd cynnar a gwasanaethau cymdeithasol, drwy reoleiddio, arolygu ac adolygu gwasanaethau. Y nod yw codi safonau, gwella ansawdd, hybu arferion da a sôn wrth bobl am ofal cymdeithasol.

Mae AGGCC yn rheoleiddio ac yn arolygu gwasanaethau i bawb, o fabanod i bobl hŷn. Gall gwaith yr Arolygiaeth effeithio ar y mwyafrif o bobl sy’n byw yng Nghymru ar ryw adeg yn ystod eu bywyd.

Mae’r gwaith yn ymestyn dros Gymru gyfan. Maent yn adolygu gwasanaethau yn genedlaethol ac yn lleol, er mwyn rhoi gwybod i’r cyhoedd a yw’r gwasanaethau yn cyrraedd y safon, awgrymu ffyrdd o wella’r gwasanaethau, a chynorthwyo i ddiogelu lles defnyddwyr gwasanaeth a’u gofalwyr.

Mae AGGCC yn cynnal adolygiad blynyddol o’r gwasanaethau cymdeithasol ym mhob awdurdod lleol yng Nghymru, er mwyn cael gwybodaeth i baratoi cynllun arolygu blynyddol ar gyfer gwasanaethau cymdeithasol pob awdurdod unigol. Mae AGGCC hefyd yn cynnal adolygiadau ac arolygiadau cenedlaethol o agweddau penodol ar y gwaith a wneir gan wasanaethau cymdeithasol ledled Cymru.

Prif nod Comisiynydd y Gymraeg, corff annibynnol a grëwyd yn unol â Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011, yw hybu a hwyluso defnyddio’r Gymraeg. Gwneir hyn drwy ddwyn sylw i’r ffaith bod statws swyddogol i’r Gymraeg yng Nghymru a thrwy osod safonau ar sefydliadau. Bydd hyn, yn ei dro, yn arwain at sefydlu hawliau i siaradwyr Cymraeg.

Bydd dwy egwyddor yn sail i’r gwaith:

  • Ni ddylid trin y Gymraeg yn llai ffafriol na’r Saesneg yng Nghymru
  • Dylai personau yng Nghymru allu byw eu bywydau drwy gyfrwng y Gymraeg os ydynt yn dymuno gwneud hynny.

Mae swyddogaethau Comisiynydd y Gymraeg yn cynnwys:

  • Hybu defnyddio'r Gymraeg
  • Hwyluso defnyddio'r Gymraeg
  • Gweithio tuag at sicrhau nad yw'r Gymraeg yn cael ei thrin yn llai ffafriol na'r Saesneg drwy osod dyletswydd ar rai sefydliadau i gydymffurfio â safonau’n ymwneud â’r Gymraeg
  • Cynnal ymholiadau i faterion sy'n ymwneud â swyddogaethau'r Comisiynydd
  • Ymchwilio i ymyrraeth â rhyddid unigolyn i ddefnyddio'r Gymraeg.
ar-lein am dani