Beth yw fy hawliau?

Diweddarwyd y dudalen ar: 08/06/2018

Edrych ymlaen Mae Llywodraeth Cymru yn bwriadu diwygio'r system ar gyfer cefnogi plant a phobl ifanc sydd ag anghenion dysgu ychwanegol. Mae wedi bod yn gweithio gyda gweithwyr proffesiynol, rhieni, ysgolion a phobl ifanc, i gytuno ar system well. Mae angen newid y gyfraith a newid y Côd Ymarfer i gyflawni hyn. Bwriedir gwneud hyn yn ystod 2015.

Gall rhieni a phlant, ysgolion a gweithwyr proffesiynol eraill ofyn am gael asesiad statudol o anghenion plentyn. Proses gyfreithiol yw hon sy'n cynnwys sawl cam y mae pob un ohonynt:

  1. Cais am asesiad statudol
  2. Cyngor gan weithwyr proffesiynol
  3. Gwneir penderfyniad
  4. Rhieni'n ymateb
  5. Hawl i apelio

Mae hawl apelio at Dribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru ar adegau allweddol penodol yn y broses statudol. Os yw adran addysg y cyngor yn cytuno bod angen cynnal asesiad statudol, byddwn yn gofyn am gyngor gan y rhieni, y plentyn neu'r person ifanc, yr ysgol, y pediatregydd ymgynghorol, y seicolegydd addysg a phlant a'r gwasanaethau cymdeithasol.

Mae'r Panel Cynhwysiad, sy'n cynnwys y penaethiaid ysgolion, Cydgysylltwyr Anghenion Addysgol Arbennig, Swyddogion Cynhwysiad, Seicolegydd Addysg a Phlant, a'r Gweithiwr Cymorth i Deuluoedd, yn cwrdd yn wythnosol. Y Panel Cynhwysiad sy'n penderfynu a oes angen cynnal asesiad statudol. Ar ôl i asesiad statudol gael ei wneud, hefyd mae'r Panel Cynhwysiad yn penderfynu a oes angen Datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig ar y plentyn neu'r person ifanc.

Dogfen gyfreithiol yw'r Datganiad o Anghenion Addysgol Arbennig sy'n disgrifio anghenion y plentyn a'r ddarpariaeth sydd i'w gwneud er mwyn diwallu'r anghenion. Mae gan y plentyn neu'r person ifanc hawl i gael y ddarpariaeth a amlinellir ynddo. Caiff datganiad drafft neu arfaethedig ei ysgrifennu a'i ddosbarthu er mwyn cael sylwadau arno, ac yna caiff datganiad terfynol ei gyflwyno.

Rhaid i ddatganiadau gael eu hadolygu'n flynyddol yn unol â'r broses a bennir gan y gyfraith.

Geiriau i'ch helpu

Awdurdod Lleol
Cyngor Sir Caerfyrddin yw eich Awdurdod Lleol.

Asesiad
Ystyr asesiad yw dysgu rhagor amdanoch ac a oes angen help ychwanegol arnoch yn yr ysgol.

A.D.Y. / A.A.A.
Efallai fod gennych Anghenion Dysgu Ychwanegol (A.D.Y.) neu Anghenion Addysgol Arbennig (A.A.A.) os oes angen rhagor o help arnoch yn yr ysgol.

Datganiad
Efallai y bydd eich Awdurdod Lleol yn penderfynu bod arnoch angen Datganiad Anghenion Addysgol Arbennig (A.A.A.). Bydd yn dweud pa fath o help ychwanegol y bydd arnoch ei angen yn yr ysgol a sut y bydd yr ysgol yn eich helpu. Os nad ydych yn fodlon ar rywbeth sydd wedi'i ysgrifennu amdanoch yn y Datganiad, dylech gael gair â rhywun am hynny.

T.A.A.A.C.
Tribiwnlys Anghenion Addysgol Arbennig Cymru (T.A.A.A.C.). Gallwch fynd i dribiwnlys os ydych yn anhapus am rai penderfyniadau sy'n effeithio arnoch. Mae tribiwnlys ychydig bach fel dyfarnwr. Dydyn nhw ddim yn cymryd ochr ond maen nhw'n sicrhau bod rheolau pwysig – o'r enw deddfau – wedi cael eu dilyn yn gywir pan gafodd y penderfyniadau eu gwneud.

Apêl/Apelio
Ystyr apêl yw eich bod yn dweud wrth Dribiwnlys (T.A.A.A.C.) nad ydych yn cytuno â'r dewisiadau y mae eich Awdurdod Lleol wedi'u gwneud ynghylch eich addysg. Gallai hyn fod ynghylch yr help yr ydych yn ei gael yn yr ysgol neu ynghylch yr ysgol yr ydych yn mynd iddi. Gall eich rhieni neu ofalwyr apelio hefyd.

Ffrind Achos
Os ydych am gael help i gyflwyno apêl, gallwch ofyn i Ffrind Achos. Ffrind Achos yw rhywun rydych yn ei adnabod yn dda. Gallai fod yn aelod o'r teulu, yn ofalwr, yn weithiwr cymdeithasol neu'n athro/athrawes.

Addysg ac Ysgolion