• English
  • Hepgor gwe-lywio

Bwriwch olwg fanylach ar...

Ym myd Natur, mae'r pethau bach yn bwysig! Wrth sylwi ar y pethau bach, mae'r byd yn newid yn llwyr.  Yn aml, caiff mwsoglau, cennau a ffyngau eu hanghofio ond hebddyn nhw, byddai ein bywydau yn go wahanol! Gallwch gael rhagor o wybodaeth fan hyn ynghylch pwysigrwydd ambell rywogaeth a chynefin anghofiedig.  Tro nesaf y byddwch chi allan yn crwydro, cofiwch gadw llygad allan am y rhain!

Gan ei fod wedi’i lapio’n dynn o amgylch coeden, y rhisgl yw ei haenen warchodol. Ychydig o dan y rhisgl mae’r pibellau bregus sy’n cludo bwyd a dŵr trwy’r boncyff i’r gwreiddiau a’r dail.

Mae rhedyn yn blanhigion hynafol a chanfuwyd rhedyn ffosil mewn creigiau dros 300 miliwn o flynyddoedd oed. Helpodd rhedyn oedd wedi gwywo i wneud glo ac olew - filiynau o flynyddoedd yn ôl fe’u claddwyd dan ddaear ac yn raddol bach fe’u trowyd yn lo o dan bwysedd enfawr y Ddaear.

Mae’n aml yn cael ei ddiystyru heddiw, ond mae iorwg yn helpu llawer o’n bywyd gwyllt lleol, yn enwedig ym misoedd hir y gaeaf. Mae’n blodeuo ar ddechrau’r hydref, ac mae neithdar yr iorwg yn ffynhonnell fwyd werthfawr i lawer o bryfed cyn y gaeaf, a gwenyn a gloÿnnod byw yn arbennig.

A hwythau’n hawdd eu diystyru, mae cennau’n cynnwys dau beth byw bach iawn: ffwng ac alga neu syanobacteria. Maen nhw’n helpu ei gilydd - mae’r alga neu’r syanobacteria yn cynhyrchu bwyd, ac mae’r ffwng yn hel dŵr ac yn gwarchod yr alga.

Mae’r pridd o dan ein traed yn fyd byw, anhygoel - y rhan fwyaf ohono yn anweledig i’r llygad. Mae pridd, sef haenen allanol ein planed, yn cael ei ffurfio o graig a faluriwyd dros filoedd o flynyddoedd a deunydd organig a gafodd ei greu o blanhigion ac anifeiliaid yn pydru.

Mae mwsoglau yn rhyfeddol. Nhw yw’r planhigion tir hynaf ar y Ddaear, ac maen nhw wedi bod o gwmpas am 400 miliwn o flynyddoedd neu ragor - ymhell cyn dyddiau’r dinosoriaid!

Wet Woodlands are damp and mysterious. Alder, birch and willows are common trees found in wet woodland. They can grow in places where they don’t mind getting their feet wet!

Yn ogystal â bod yn llecynnau lle gallwn ni ymlacio, mae lawntiau'n gallu bod yn fuddiol i fywyd gwyllt. Gallwn ni i gyd helpu bywyd gwyllt drwy adael i rywfaint o'r borfa dyfu'n uwch mewn ambell fan, drwy leihau pa mor aml rydym yn torri'r lawnt a thrwy godi uchder y llafnau ar y peiriant torri gwair. Os gadewir i'r borfa dyfu mae eithaf posibilrwydd y bydd planhigion megis llygad y dydd, dant y llew a meillion yn ymddangos, ac mae'r rhain yn ffynhonnell fwyd bwysig i bryfed peillio.

Mae ffyngau, ailgylchwyr natur, yn helpu i sicrhau y gall planhigion sy’n tyfu yn y pridd ailddefnyddio maetholion o blanhigion ac anifeiliaid marw.

Mae pobl yn galw capiau cwyr yn degeirianau'r byd ffyngau oherwydd gwychder rhyfeddol eu lliwiau - gan fod rhai pinc, rhai coch, rhai melyn a rhai gwyrdd i'w cael. Gellid gofyn pam y mae'r rhain mor lliwgar - ond dyma un o'r dirgelion lu sydd ynghlwm wrth y ffyngau prydferth hyn. Fe'u gelwir yn gapiau cwyr oherwydd eu capiau sgleiniog, cwyraidd neu ludiog. Mae Cymru'n bwysig yn rhyngwladol oherwydd ei chapiau cwyr.

 

Diweddarwyd y dudalen ar: 03/05/2016

ar-lein am dani