• English
  • Hepgor gwe-lywio

Cofrestru marwolaeth

Pwrpas y wybodaeth yn yr adran hon yw eich helpu gyda'r trefniadau ar gyfer cofrestru marwolaeth. Os oes angen rhagor o gymorth arnoch mae croeso i chi gysylltu â ni.

Pan fo rhywun yn marw, bydd y meddyg a oedd yn trin yr ymadawedig yn rhoi tystysgrif feddygol o achos marwolaeth i'r perthnasau. Rhaid i'r person a fydd yn cofrestru'r farwolaeth fynd â'r dystysgrif hon i swyddfa'r cofrestrydd.

Ambell waith, os oedd y farwolaeth yn sydyn neu os nad yw'r meddyg a oedd yn trin yr ymadawedig ar gael, efallai na fydd yn bosibl i dystysgrif feddygol o achos marwolaeth gael ei rhoi. Os digwydd hyn, bydd yn rhaid hysbysu'r crwner am y farwolaeth, a gall hyn arwain at oedi cyn cofrestru'r farwolaeth.

Rhaid i bob marwolaeth yng Nghymru neu Loegr gael ei chofrestru yn y rhanbarth lle y digwyddodd o fewn 5 niwrnod i ddyddiad y farwolaeth.

Rhoddir gwybodaeth ar gyfer y cofrestru i'r cofrestrydd gan y person sy'n cofrestru'r farwolaeth. Bydd y wybodaeth, a gofnodir ar gyfrifiadur fel arfer, hefyd yn cael ei chofnodi yn y gofrestr marwolaethau ac mae'r person sy'n cofrestru'r farwolaeth yn llofnodi'r cofnod.

Os yw'n anghyfleus i'r person sy'n cofrestru'r farwolaeth fynd i'r rhanbarth lle y digwyddodd, gellir rhoi'r wybodaeth ar gyfer y cofrestru i gofrestrydd mewn rhanbarth arall. Bydd y cofrestrydd yn cofnodi manylion y cofrestru ar ffurflen datganiad a'i hanfon at y cofrestrydd ar gyfer y rhanbarth lle digwyddodd y farwolaeth.

Bydd y cofrestrydd sy'n derbyn y datganiad yn cofnodi'r wybodaeth yn y gofrestr marwolaethau. Gellir archebu a thalu am dystysgrifau o'r farwolaeth ar adeg gwneud y datganiad, a bydd y rhain, yn ogystal â'r ddogfen sy'n caniatáu i'r angladd fynd yn ei flaen, yn cael eu postio at y person sy'n cofrestru'r farwolaeth gan y cofrestrydd ar gyfer y rhanbarth lle y digwyddodd.

Os defnyddir y drefn datganiad, efallai y bydd yn cymryd diwrnod neu ddau yn fwy i roi'r ddogfen sy'n caniatáu i'r angladd fynd yn ei flaen. Dylai perthnasau drafod y trefniadau gyda'u trefnydd angladdau a'r cofrestrydd er mwyn osgoi unrhyw oedi i'r angladd.

Gellir cofrestru marwolaeth yng Nghymru yn ddwyieithog yn Gymraeg a Saesneg os yw'r person sy'n cofrestru'r farwolaeth yn rhoi'r wybodaeth yn Gymraeg ac os yw'r cofrestrydd yn gallu deall ac ysgrifennu Cymraeg.

Os na all y cofrestrydd ddeall ac ysgrifennu Cymraeg, gellir cofrestru mewn rhanbarth gwahanol lle mae cofrestryddion Cymraeg eu hiaith, gan ddefnyddio'r drefn datganiad a ddisgrifir uchod.

Mae'n rhaid cofrestru marwolaeth sy'n digwydd yn Lloegr yn Saesneg yn unig.

Mae'r bobl sy'n gallu cofrestru marwolaeth yn perthyn i ddau gategori ychydig yn wahanol gan ddibynnu a ddigwyddodd y farwolaeth mewn ty neu ysbyty ac yn y blaen, neu yn rhywle arall:

Marwolaethau mewn tŷ neu ysbyty:

  • perthynas i'r ymadawedig
  • rhywun a oedd yn bresennol pan ddigwyddodd y farwolaeth
  • preswylydd y ty neu'r ysbyty os oedd ef neu hi yn gwybod am y farwolaeth
  • person arall sy'n byw yn y ty os oedd ef neu hi yn gwybod am y farwolaeth
  • y person sy'n gwneud y trefniadau gyda'r trefnydd angladdau


Marwolaethau yn rhywle arall:

  • perthynas i'r ymadawedig
  • rhywun a oedd yn bresennol pan ddigwyddodd y farwolaeth
  • rhywun a ddaeth o hyd i'r corff
  • person sydd â gofal dros y corff
  • y person sy'n gwneud y trefniadau gyda'r trefnydd angladdau

Mae'r rhan fwyaf o farwolaethau yn cael eu cofrestru gan berthynas i'r ymadawedig. Fel arfer, ni fyddai'r cofrestrydd yn caniatáu i un o'r bobl eraill a restrir gofrestru'r farwolaeth oni bai nad oedd unrhyw berthnasau ar gael.

Mae rhai marwolaethau y mae'n rhaid eu hysbysu i'r crwner cyn y gellir eu cofrestru a chyn y gellir rhoi'r ddogfen sy'n caniatáu i'r angladd fynd yn ei flaen.

Y canlynol yw'r marwolaethau a gaiff eu hysbysu i'r crwner gan y cofrestrydd, os nad oes neb arall eisoes wedi'u hysbysu iddo:

  • lle nad oes meddyg sy'n gallu rhoi tystysgrif feddygol o achos marwolaeth, neu
  • lle na welwyd yr ymadawedig gan y meddyg sy'n rhoi'r dystysgrif feddygol ar ôl marw nac o fewn 14 niwrnod cyn marw, neu
  • lle mae achos y farwolaeth yn anhysbys, neu
  • lle credir bod achos y farwolaeth yn annaturiol neu'n amheus, neu
  • lle digwyddodd y farwolaeth yn ystod llawdriniaeth neu cyn dadebru o anesthetig, neu
  • lle'r achoswyd y farwolaeth gan glefyd diwydiannol neu wenwyno diwydiannol

Ar ôl i farwolaeth gael ei hysbysu i'r crwner, ni all y cofrestrydd fynd yn ei flaen â'r cofrestru nes bod y crwner wedi penderfynu a oes angen ymchwiliad pellach i'r farwolaeth. Yn y mwyafrif llethol o achosion nid oes angen ymchwiliad pellach a gellir cwblhau'r cofrestru yn syth.

Wrth gofrestru marwolaeth, mae'n rhaid ichi roi'r wybodaeth ganlynol i'r cofrestrydd.

  • Dyddiad a lleoliad y farwolaeth
  • Enw a chyfenw yr ymadawedig
  • Cyfenw morwynol, os oedd yr ymadawedig yn wraig briod.
  • Dyddiad a man geni
  • Galwedigaeth
  • Enw a galwedigaeth y gŵr, os oedd yr ymadawedig yn wraig briod neu'n weddw.
  • Cyfeiriad arferol
  • A oedd yr ymadawedig yn derbyn pensiwn neu lwfans o gronfeydd cyhoeddus?
  • A oedd yr ymadawedig yn briod? Os oedd, nodwch ddyddiad geni ei weddw/gweddw

Dylid rhoi carden feddygol yr ymadawedig hefyd, os yw ar gael, i'r cofrestrydd.

Mae'n hollbwysig bod y wybodaeth a gofnodir yn y gofrestr marwolaethau yn gywir. Os oes unrhyw gamgymeriadau, er enghraifft camsillafu enw neu gyfenw neu gamddisgrifio galwedigaeth, bydd yn drafferthus i'r perthynas neu'r person sy'n cofrestru'r farwolaeth ei gywiro.

Dylai'r sawl sy'n cofrestru'r farwolaeth graffu yn ofalus iawn ar y wybodaeth a gofnodir yn y gofrestr cyn llofnodi'r cofnod.

Os hoffech fanteisio ar wasanaeth Dywedwch Wrthym Unwaith, sy'n caniatáu hysbysu nifer o sefydliadau yr un pryd am farwolaeth. Bydd yn rhaid darparu'r dogfennau canlynol lle bo hynny'n briodol: 

  • Rhif Yswiriant Gwladol (sydd ar gael ar ddogfennau pensiwn y wladwriaeth neu ddogfennau budd-dal a gyhoeddir gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi)
  • Trwydded yrru ddilys y DU
  • Pasbort dilys y DU
  • Bathodynnau Glas dilys

Mae hwn yn wasanaeth dewisol sy'n cwmpasu adrannau'r llywodraeth a'r awdurdod lleol e.e. Gwasanaeth Pasbort Ei Mawrhydi, yr Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau (DVLA), Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi, y Dreth Gyngor, Cofrestrau Etholiadol, Llyfrgelloedd, y Gwasanaethau Cymdeithasol ac ati.

I gael rhagor o wybodaeth ynghylch cywiro manylion cofrestru marwolaeth, cysylltwch ag un o'n swyddfeydd.

Main News Thumbnail

Dweud eich dweud

Os ydych wedi defnyddio ein gwasanaeth yn ddiweddar i gofrestru marwolaeth, cymerwch funed neu ddau i gwblhau ein harolwg byr os gwelwch yn dda. Mae eich barn yn bwysig iawn i ni.

Cwblhewch ein harolwg

Diweddarwyd y dudalen ar: 18/04/2017

ar-lein am dani