Hysbysiad trethi annomestig 2019/20

Diweddarwyd y dudalen ar: 20/03/2019

Rydym wedi clustnodi £576.139m yn ein cyllideb i wario ar ddarparu gwasanaethau i'n trethdalwyr yn 2019/20 (o’i gymharu â ffigur o £566.644m yn 2018/19). Telir swm pellach o £9.965m i gyrff cyhoeddus eraill ar ffurf taliadau treth a chyfraniadau. Y gwariant net yw £363.302m. £1,255.17 fydd y dreth Band D a godir gan y Cyngor Sir ar Drethdalwyr y Cyngor ar gyfer 2019/20, sy’n cynrychioli codiad o 4.89% o ran Treth y Cyngor.

  2018/2019 2019/2020 2019/2020

Gwasanaethau:

Gwariant Gross (£m) Gwariant Gross (£m) Gwariant Net (£m)
Gwasanaethau Canolog 39.155 40.404 33.219
Gwasanaethau Diwylliannol, Amgylcheddol a Chynllunio 60.683 64.621 48.011
Addysg a Gwasanaethau Plant 209.078 211.734 176.688
Gwasanaethau Priffyrdd, Ffyrdd a Thrafnidiaeth 32.019 30.105 19.889
Gwasanaethau Tai 108.652 104.917 3.026
Gwasanaethau Cymdeithasol Oedolion 117.057 124.358 82.469
Gwariant ar Wasanaethau 566.644 576.139
363.302
       

Trethi a godir ar gyfer:

     
Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog 0.142 0.145 0.145
Awdurdod Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru 9.582 9.820 9.820
Gweddillion (-) / Diffygion y Cyfrif Masnachu -1.331 -1.456 -1.456
Llog Net a Newidiadau Cyfrifyddu Cyfalaf -15.512 -20.497 -20.497
Addasiad i'r Gronfa Pensiwn 0.000 0.000 0.000
Cyfraniadau i'r/o'r (-) Cronfeydd wrth gefn 0.000 0.000 0.000
Gwariant y Cyngor Sir 559.525 564.151
351.314
       

I'w ariannu drwy:

     
Grant Cynnal Refeniw y Llywodraeth -199.828 -200.096  
Treth Annomestig Cenedlaethol -59.612 -60.293  
Grantiau/Ad-daliadau Penodol -94.170 -95.759  
Ffioedd, Taliadau ac Incwm Arall -119.577 -117.078  
Talwyr Treth y Cyngor -86.338 -90.925  
  -559.525 -564.151
 

Rydym yn bwriadu gwario £135.6m yn 2019/20 ar brosiectau cyfalaf (£71.2m yn 2018/19 a ariennir o’r ffynonellau canlynol:  

Ffynonellau £m
Benthyciadau 41.1
Derbyniadau o Werthu Asedau 9.6
Cymorth Grant 60.7
Ffynonellau Eraill 24.2
Cyfanswm 135.6

Mae angen cronfeydd cyffredinol wrth gefn (neu weddillion) i ganiatáu ar gyfer lefelu’r codi a’r gostwng sy’n digwydd mewn gweithgareddau ariannol unrhyw flwyddyn.

Amcangyfrifir y bydd gweddillion o’r fath tua £8.5m ar y 31ain Mawrth, 2020 (£8.5m ar y 31ain Mawrth, 2019).

Rydym hefyd wedi rhoi cronfeydd eraill wrth gefn o’r neilltu i gwrdd â gwariant penodol ac amcangyfrifir y bydd eu cyfanswm hwy yn £39.1m ar yr 31ain Mawrth, 2020(£52.3m ar yr 31ain Mawrth 2019).

Cyngor tref / cymuned  Praesept 2018/2019 Praesept 2019/2020 Treth cyngor band D 19/2020
Abergwili 29,330.00 31,830.00 44.37
Abernant 3,000.00 2,750.00 21.05
Betws 27,000.00 32,000.00 36.59
Bronwydd 9,135.47 8,437.00 31.35
Caerfyrddin 706,425.00 727,617.75 133.10
Castell Newydd Emlyn 27,346.48 28,631.76 62.12
Cenarth 9,000.00 9,000.00 16.98
Cilycwm 5,000.00 5,000.00 22.31
Cilymaenllwyd 6,000.00 6,000.00 17.47
Cwarter Bach 84,173.60 99,173.61 105.23
Cwmaman 222,414.00 234,900.00 150.99
Cydweli 134,845.00 165,715.00 120.46
Cynwyl Elfed 12,415.15 12,787.60 28.40
Cynwyl Gaeo 6,000.00 6,000.00 14.04
Dyffryn Cennen 5,000.00 5,000.00 9.88
Eglwys Gymyn 6,000.00 6,000.00 32.21
Gorslas 81,289.56 90,720.00 46.51
Hendy-gwyn 42,421.42 55,000.00 78.82
Henllanfallteg 3,500.00 5,600.00 25.60
Llanarthne 19,000.00 20,000.00 50.40
Llanboidy 15,459.67 26,192.00 60.84
Llanddarog 17,428.00 17,971.00 33.14
Llanddeusant 2,300.00 2,750.00 21.73
Llanddowror a Llanmiloe 16,600.00 18,100.00 54.63
Llandeilo 62,073.00 65,177.00 83.70
Llandybie 180,000.00 180,000.00 41.99
Llandyfaelog 20,800.00 21,300.00 34.44
Llanedi 211,150.00 216,209.00 96.73
Llanegwad 10,000.00 10,000.00 14.23
Tref Llanelli 900,000.00 910,000.00 103.64
Llanelli Wledig 1,011,060.00 1,041,560.00 128.63
Llanfair-ar-y-bryn 4,500.00 4,500.00 17.10
Llanfihangel Aberbythych 17,500.00 17,500.00 30.37
Llanfihangel Rhos-y-corn 7,500.00 7,500.00 34.61
Llanfihangel-ar-Arth 45,000.00 49,000.00 54.71
Llanfynydd 7,000.00 7,000.00 31.23
Llangadog 20,000.00 20,000.00 32.64
Llangain 9,420.00 9,873.00 34.50
Llangathen 7,200.00 7,200.00 27.29
Llangeler 31,300.19 31,613.20 21.45
Llangennech 209,148.00 219,490.00 113.81
Llangyndeyrn 50,391.00 51,903.00 35.75
Llangynin 3,321.00 3,562.00 26.57
Llangynnwr 30,000.00 30,000.00 26.31
Llangynog 8,000.00 9,000.00 39.02
Llanismel 33,000.00 34,000.00 44.50
Llanllawddog 6,937.00 7,128.00 21.43
Llanllwni 13,000.00 13,000.00 41.57
Llannewydd a Merthyr 6,500.00 6,500.00 21.69
Llannon 285,658.00 322,450.00 168.59
Llanpumsaint 7,204.34 8,067.25 25.00
Llansadwrn 6,000.00 6,000.00 27.05
Llansawel 5,000.00 5,000.00 25.82
Llansteffan a Llanybri 21,500.00 22,000.00 39.23
Llanwinio 6,000.00 8,000.00 40.28
Llanwrda 8,000.00 10,500.00 44.89
Llanybydder 39,500.00 44,000.00 75.20
Llanycrwys 1,150.00 1,250.00 12.01
Llanymddyfri 57,267.00 60,130.00 78.43
Manordeilo a Salem 15,000.00 16,000.00 20.58
Meidrim 10,000.00 12,500.00 46.47
Myddfai 2,900.00 3,200.00 17.92
Pen-bre a Phorth Tywyn 401,600.00 456,632.00 143.50
Pencarreg 13,000.00 13,500.00 25.32
Pentywyn 7,376.18 7,379.94 47.00
Pontyberem 110,666.63 111,977.37 113.24
Rhydaman 136,968.00 191,077.00 100.17
Sanclêr 81,489.00 85,724.00 64.99
Talacharn 29,533.43 30,403.51 54.43
Talyllychau 8,000.00 8,000.00 33.35
Trelech a'r Betws 0.00 0.00 0.00
Trimsaran 64,338.00 67,769.00 80.31

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn pennu Asesiad Gwariant Safonol ar ein cyfer. Dyma’r swm y mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn asesu sydd ei angen, mewn termau cymharol, i ddarparu lefel safonol o wasanaeth yn yr ardal. Nodir isod yr asesiad ar gyfer 2019/20 ynghyd â chymhariaeth â'n gofynion cyllidebol: 

Asesiad/Gofynion Cyllidebol Asesiad Gwariant Safonol (£m) Treth Cyngor Band D (£)
Asesiad Gwariant Safonol 353.034 1,279
Gofynion Cyllidebol (gan gynnwys praeseptau Cymuned) 357.042 1,339
Band Prisio A B C D E F G H I
Cyfran o'r Dreth 6/9 7/9 8/9 9/9 11/9 13/9 15/9 18/9 21/9
Y Cyngor Sir (£) 836.78 976.24 1,115.71 1,255.17 1,534.10 1,813.02 2,091.95 2,510.34 2,928.73
Heddlu Dyfed Powys (£) 165.71 193.32 220.94 248.56 303.80 359.03 414.27 497.12 579.97
Cynghorau Cymuned
(cyfartaledd) (£)
55.97 65.30 74.63 83.96 102.62 121.28 139.93 167.92 195.91

Mae’r wybodaeth a roddir isod yn esbonio rhai o’r termau y gellir eu defnyddio ar yr hysbysiad galw am dalu ardreth annomestig ac yn yr wybodaeth ategol. Gellir cael mwy o wybodaeth ynghylch rhwymedigaeth i dalu ardrethi annomestig gan awdurdodau bilio.

Mae ardrethi annomestig a gesglir gan awdurdodau bilio yn cael eu talu i mewn i gronfa ganolog a’u hailddosbarthu i gynghorau sir a chynghorau bwrdeistref sirol ac i awdurdodau heddlu. Bydd eich cyngor a’ch awdurdod heddlu yn defnyddio eu cyfrannau o’r incwm ardrethi a ailddosbarthwyd, ynghyd ag incwm oddi wrth y rhai sy’n talu’r dreth gyngor iddynt, y grant cynnal refeniw a ddarperir gan Weinidogion Cymru a symiau penodol eraill, i dalu am y gwasanaethau a ddarperir ganddynt.

Gosodir gwerth ardrethol eiddo annomestig yn y rhan fwyaf o achosion gan swyddog prisio annibynnol o Asiantaeth y Swyddfa Brisio. Caiff pob eiddo annomestig ei ail brisio bob 5 mlynedd. O 1 Ebrill 2017 mae gwerth ardrethol eiddo yn cynrychioli ei werth rhentol blynyddol ar y farchnad agored fel yr oedd ar 1 Ebrill 2015. Yn achos eiddo cyfansawdd sy’n rhannol ddomestig ac yn rhannol annomestig, ymwneud â’r rhan annomestig yn unig y mae’r gwerth ardrethol.

Dangosir gwerth mwyafrif yr eiddo y mae ardreth yn daladwy i’ch awdurdod arno yn y rhestr ardrethi leol, y gellir archwilio copi ar wefan y Swyddfa Brisio neu drwy ffonio 03000 505505.

Gall y gwerth ardrethol newid os cred y swyddog prisio fod amgylchiadau'r eiddo wedi newid. Gall y trethdalwr (a rhai eraill sydd â diddordeb yn yr eiddo) hefyd mewn rhai amgylchiadau penodol gynnig newid mewn gwerth. Os nad yw'r trethdalwr a'r swyddog prisio yn cytuno ar y prisiad, bydd y mater yn cael ei gyfeirio fel apêl i Dribiwnlys Prisio. Mae rhagor o wybodaeth am sut i gynnig newid mewn gwerth ardrethol ar gael gan y Swyddfa Brisio.

Mae gwybodaeth am yr amgylchiadau y gellir cynnig newid yn y gwerth ardrethol ac am sut y gellir gwneud cynnig o’r fath ar gael gan y swyddfa brisio leol a ddangosir uchod. Mae mwy o wybodaeth am y trefniadau apelio ar gael gan Cyngor Sir Gâr neu gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio ar gwefan Swyddfa Brisio.

Dyma’r gyfradd yn y bunt y lluosir y gwerth ardrethol â hi i roi swm y bil ardrethol blynyddol ar gyfer eiddo. Mae’r lluosydd a bennir bob blwyddyn gan Lywodraeth Cymru yr un fath ar gyfer Cymru gyfan ac, ag eithrio mewn blwyddyn ailbrisio, ni all godi o fwy na chyfradd y cynnydd yn y mynegai prisiau manwerthu.

Ar 1 Ebrill 2011 mae’r trothwy eithrio o ran Gwerth Trethiannol wedi gostwng i £2,600.

Gall perchenogion eiddo annomestig sydd heb ei feddiannu fod yn agored i dalu ardrethi eiddo gwag a godir yn ôl 100 y cant o’r rhwymedigaeth arferol. Mae’r rhwymedigaeth yn dechrau pan fydd yr eiddo wedi bod yn wag am 3 mis, neu, yn achos ffatrioedd a warysau, pan fydd yr eiddo wedi bod yn wag am 6 mis. Mae mathau penodol o eiddo wedi’u heithrio rhag ardrethi eiddo gwag.

Mae hawl gan elusennau a chlybiau chwaraeon cymunedol amatur i gael rhyddhad o 80% o ardrethi ar unrhyw eiddo annomestig—

  • yn achos elusen, os defnyddir yr eiddo yn gyfan gwbl neu’n bennaf at ddibenion elusennol, neu
  • yn achos clwb, os yw’r clwb wedi’i gofrestru gyda Chyllid a Thollau EM.

Mae gan awdurdodau bilio ddisgresiwn i beidio â chodi rhan neu’r cyfan o’r 20 y cant sy’n weddill o’r bil ar eiddo o’r fath a chaiff hefyd roi rhyddhad ar eiddo a feddiennir gan gyrff penodol nad ydynt wedi’u sefydlu nac yn cael eu rhedeg i wneud elw.

Am fwy o wybodaeth ynghylch clybiau dylech gysylltu â:

  • Inland Revenue Charities, Sport Clubs Unit, St. Johns House, Bootle L69 9BB (0845 3020203)
  • A’i wefan yw:- www.hmrc.gov.uk

Mae Llywodraeth Cymru wedi gwneud newidiadau i'r cynllun a fydd yn dod i rym ar 1af Ebrill 2018. Disgrifir y cynllun diwygiedig isod:

  • Bydd hawl o hyd gan safleoedd busnes sydd â Gwerth Ardrethol nad yw'n fwy na £6,000 i gael rhyddhad o 100%.
  • Hefyd nid oes newid ar gyfer safleoedd busnes sydd â Gwerth Ardrethol dros £6,000, hyd at y terfyn Gwerth Ardrethol uwch o £12,000, lle bydd rhyddhad yn gostwng yn raddol ar raddfa o oddeutu 1% am bob £60 o Werth Ardrethol e.e. bydd eiddo â Gwerth Ardrethol o £6,120 yn cael rhyddhad o 98%; bydd eiddo â Gwerth Ardrethol o £6,600 yn cael rhyddhad o 90%.

(Bydd y rhyddhad a amlinellir uchod yn berthnasol i bob math o fusnes, ac nid i rai adwerthu yn unig. Er bod rhai categoriau o dalwyr treth yn cael eu eithrio , gan gynnwys awdurdodau lleol a sefydliadau elusennol.)

  • Bydd hawl o hyd gan safleoedd gofal plant sydd â Gwerth Ardrethol nad yw'n fwy na £6,000 i gael rhyddhad o 100%.
  • Ar gyfer safleoedd gofal plant sydd â gwerth ardrethol dros £6,000, a hyd at derfyn Gwerth Ardrethol uwch cynyddol o £20,500, bydd rhyddhad yn gostwng yn raddol o 100% i sero.
  • Bydd hawl gan Swyddfeydd Post sydd â Gwerth Ardrethol nad yw'n fwy na £9,000 i gael rhyddhad o 100%; bydd hawl gan y rheiny sydd â Gwerth Ardrethol uwch na £9,000 hyd at £12,000 i gael rhyddhad o 50%.

Fodd bynnag, o dan y rheolau newydd, bydd trethdalwr ond yn gallu cael rhyddhad ar gyfer hyd at ddau eiddo mewn un awdurdod lleol (mae eiddo gofal plant a swyddfeydd post wedi'u heithrio o'r cyfyngiad hwn). Mewn achosion o'r fath rhaid i'r trethdalwr roi gwybod i'r Cyngor am yr hereditamentau hynny.

Cofiwch na fydd safleoedd talwyr ardrethi sy'n elusennau neu'n sefydliadau dielw ac sydd â hawl i wneud cais am ryddhad "elusennol" gorfodol neu yn ôl disgresiwn, yn gymwys i gael Rhyddhad Busnesau Bach. Mae'n rhaid bod adeilad y busnes yn cael ei ddefnyddio yn ei gyfanrwydd er mwyn bod yn gymwys i gael rhyddhad.