Sut y gallai targedau ffosffad newydd effeithio ar eich datblygiad

Diweddarwyd y dudalen ar: 02/09/2021

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) wedi cyhoeddi targedau newydd i leihau lefelau ffosffad mewn afonydd mewn ardaloedd cadwraeth arbennig (ACA) ledled Cymru.

Mae'r adolygiad yn dilyn tystiolaeth newydd gan y Cyd-bwyllgor Cadwraeth Natur y gallai tywydd cynhesach a sychach, a ragwelir o ganlyniad i newid yn yr hinsawdd, leihau llif afonydd yn ystod yr haf ac felly cynyddu crynodiadau ffosffad. Mae hefyd yn seiliedig ar dystiolaeth newydd ynghylch effeithiau niweidiol ffosffadau ar rywogaethau ac ecosystemau dŵr.

Ar hyn o bryd, mae dros 60% o'r cyrff dŵr yng Nghymru yn methu'r targedau llymach, a gofynnir i awdurdodau cynllunio lleol Cymru gymryd mwy o gamau i atal yr amgylchedd rhag dirywio ymhellach. Mae'n golygu bod yn rhaid i unrhyw gynigion ar gyfer datblygu o fewn dalgylchoedd afonydd ACA - yn enwedig y rhai a fydd yn cynyddu cyfaint neu grynodiad y dŵr gwastraff - brofi bellach na fydd y dyluniad yn cyfrannu at gynyddu lefelau ffosffad.

Yn Sir Gaerfyrddin, mae Afon Teifi, Afon Tywi, Afon Gwy ac Afon Cleddau mewn ardaloedd cadwraeth arbennig. Ar hyn o bryd mae Afon Teifi ac Afon Cleddau yn methu targedau Cyfoeth Naturiol Cymru. Bydd gan ddatblygiadau yn agos at yr afonydd hyn gapasiti cyfyngedig o bosib i gysylltu â'r system garthffosiaeth gyhoeddus a rhaid dod o hyd i atebion eraill a fydd yn bodloni'r targedau newydd, naill ai drwy fod yn niwtral o ran ffosffad neu wella lefelau ffosffad. Lawrlwythwch y map dalgylch Sir Gaerfyrddin (.jpg) 

Hyd nes y byddwn wedi cael canllawiau pellach ac yn gallu mesur a lliniaru'r effaith ar lefelau ffosffad, ni allwn benderfynu ar rai ceisiadau cynllunio yn yr Ardaloedd Cadwraeth Arbennig hyn. Nid yw'r sefyllfa hon yn unigryw i Sir Gaerfyrddin - mae llawer o awdurdodau cynllunio lleol eraill yng Nghymru yn yr un sefyllfa sydd wedi achosi i lawer o brosiectau adeiladu ledled Cymru gael eu gohirio. Er ein bod yn gweithio'n galed i ddod o hyd i ateb, yn anffodus gallai hyn gymryd peth amser.

 

Y Camau Nesaf

Rydym wedi ysgrifennu at Lywodraeth Cymru i amlinellu ein pryderon am yr effaith ar ddatblygu ac wedi egluro ein bod am ddod o hyd i ateb cyn gynted â phosibl. Rydym yn cymryd nifer o gamau rhagweithiol eraill:

  • Llunio canllawiau i helpu datblygwyr i ddeall yr hyn sy'n ofynnol
  • Creu cyfrifiannell ffosffad i ddatblygwyr gyfrifo lefel y ffosffadau y bydd eu datblygiad yn ei chynhyrchu, ynghyd â chyfrifiadau i liniaru a gwrthbwyso lefelau ffosffad
  • Sefydlu fforwm rhanddeiliaid ynghylch ffosffad

Rydym yn cydnabod y bydd y sefyllfa hon yn rhwystredig i ddatblygwyr - rydym am weithio gyda chi i ddod o hyd i atebion sy'n gwella cyflwr ein hafonydd, sy'n ddichonadwy ac y gellir eu rhoi ar waith yn gyflym ac yn llwyddiannus. Rydym am ymgysylltu ag amrywiaeth eang o bobl sy'n cynrychioli adeiladwyr tai, cyflogwyr, y gymuned ffermio, preswylwyr, grwpiau amgylcheddol a mwy i drafod y materion hyn.

 

Mae ffosfforws yn faethyn y mae lefelau isel ohono'n digwydd yn naturiol ac sy'n angenrheidiol ar gyfer afonydd iach. Mae'n cael ei ryddhau'n araf ar lefelau isel o ffynonellau naturiol, yn sgil erydiad naturiol ar lannau afonydd, er enghraifft. Fodd bynnag, pan fydd lefelau uchel o ffosffad, hwn yw'r maetholyn mwyaf niweidiol mewn dŵr croyw a gall arwain at ewtroffigedd - lle mae gormod o faethynnau yn achosi tyfiant trwchus o blanhigion a marwolaeth anifeiliaid yn dilyn hynny oherwydd diffyg ocsigen.

Prif ffynonellau ffosfforws yw amaethyddiaeth (mae i'w gael mewn gwrteithiau a dŵr ffo o dail) a charthffosiaeth (o gartrefi a datblygiadau eraill sy'n cynhyrchu dŵr gwastraff sy'n cynnwys carthion, gwastraff bwyd a chynhyrchion glanhau).

Er bod tir amaeth yn gallu amsugno ffosfforws yn naturiol, mae llawer o'r tir yng Nghymru bellach wedi cyrraedd pwynt dirlawnder ac nid yw'n gallu amsugno'r symiau gormodol. Mae poblogaethau sy'n tyfu a mwy o dai wedi arwain at lefelau cynyddol o ffosfforws mewn dŵr gwastraff. Mae hyn yn achosi difrod i'r afonydd a'r ecosystemau y mae'n eu cynnal.

Mae'r mathau o ddatblygiadau y gellid effeithio arnynt yn cynnwys (nid yw'r rhestr hon yn cynnwys popeth a gellid ei hadolygu):  

  • Unedau preswyl newydd gan gynnwys tai, safleoedd/lleiniau sipsiwn a theithwyr
  • Estyniadau preswyl a fydd yn cynyddu faint o ddŵr sy'n cael ei gynhyrchu
  • Atyniadau twristiaeth a datblygiadau masnachol lle darperir llety dros nos
  • Datblygiad amaethyddol, gan gynnwys hysbysiadau ymlaen llaw (datblygiad nad oes angen caniatâd cynllunio ar ei gyfer, ond lle mae angen i'r awdurdod cynllunio lleol gadarnhau ei fod yn cael ei ganiatáu) gan gynnwys ysguboriau ychwanegol a storfeydd slyri sy'n debygol o arwain at gynnydd mewn anifeiliaid
  • Hysbysiadau ymlaen llaw am newid defnydd swyddfa yn gartref ac adeilad amaethyddol yn gartref

Ar hyn o bryd, ni allwn brosesu rhai ceisiadau o'r math hwn. Bydd ein safbwynt yn cael ei ddiweddaru ar ôl i ni gael canllawiau pellach ac yn gallu mesur a lliniaru'r effaith ar lefelau ffosffad.

Rydym yn dal i allu penderfynu ar rai ceisiadau mewn ardaloedd sensitif i ffosffad, gan gynnwys:

  • Unrhyw ddatblygiad nad yw'n cynyddu cyfaint na chrynodiad y dŵr gwastraff, gan gynnwys estyniadau nad ydynt yn cynyddu defnydd na chyfaint na chrynodiad y dŵr gwastraff
  • Unrhyw ddatblygiad sy'n gwella ansawdd gollyngiadau dŵr presennol drwy leihau ffosffadau mewn dŵr gwastraff, neu drwy leihau cyfaint y dŵr gwastraff a gynhyrchir (er enghraifft drwy wella'r seilwaith trin dŵr gwastraff presennol)
  • Unrhyw ddatblygiad sy'n cysylltu â gwaith trin dŵr gwastraff cyhoeddus lle mae gan y drwydded amodau ffosffad ar waith a bod cadarnhad bod capasiti i drin y dŵr gwastraff ychwanegol, a'r ffosffad ychwanegol, sy'n deillio o'r datblygiad arfaethedig
  • Systemau trin carthion preifat sy'n gollwng dŵr gwastraff domestig i'r ddaear sy'n bodloni'r canlynol:
    • Maent wedi'u hadeiladu'n unol â'r Safon Brydeinig berthnasol (BS 6297:2007+A1:2008)
    • Mae uchafswm y gyfradd ollwng ddyddiol yn llai na 2 fetr ciwbig (m³)
    • Mae'r cae draenio'n fwy na 40m o unrhyw nodwedd dŵr wyneb fel afon, nant, ffos neu ddraen
    • Mae'r cae draenio'n fwy na 50m o ffin Ardal Cadwraeth Arbennig
    • Er mwyn sicrhau nad oes unrhyw effaith arwyddocaol mewn cyfuniad ag effeithiau eraill, rhaid i'r dŵr gael ei ollwng i'r ddaear o leiaf 200m o unrhyw ollyngiad arall i'r ddaear ac ni ddylai dwysedd y gollyngiadau i'r ddaear fod yn fwy nag 1 am bob 4 hectar (neu 25 fesul km2).

Os nad ydych wedi cyflwyno cais eto, efallai yr hoffech aros am gynnydd pellach o ran atebion.

Os ydych yn dal am fwrw ymlaen, neu eisoes wedi cyflwyno cais, gofynnir i chi roi cymaint o wybodaeth â phosibl i ni am y cynigion draenio dŵr brwnt ar gyfer eich safle - yn enwedig os ydych mewn ardal nad yw wedi'i chysylltu â phrif garthffos - i'n cynorthwyo wrth ystyried effaith eich datblygiad ar lefelau ffosffad.

Gallech dynnu eich cais yn ôl ac aros am gynnydd pellach o ran atebion neu siarad â'ch swyddog cynllunio i gytuno ar estyniad i'ch cais.

Gallech hefyd arfer eich hawl i apelio os nad oes penderfyniad wedi'i wneud ar ôl wyth wythnos o'r adeg y cofrestrwyd/dilyswyd eich cais, ond bydd yr Arolygiaeth Gynllunio hefyd yn ystyried effeithiau'r datblygiad ar lefelau ffosffad.

Rydym hefyd yn eich cynghori i gadw llygad ar gynnydd eich cais ar ein system a chofrestru i gael diweddariadau

Os bydd y cynnig yn arwain at gynnydd net yn nifer yr ystafelloedd gwely, fel bod capasiti cyffredinol y breswylfa yn cynyddu, bydd yn dal i effeithio arnoch, ni waeth faint o bobl sy'n byw yn yr eiddo.

Fel arfer, nid ystyrir ei bod yn amgylcheddol dderbyniol gosod cyfleuster trin carthion preifat mewn ardaloedd lle mae prif garthffosydd oherwydd bod mwy o risg o fethu, a allai arwain at lygredd.

Mae canllawiau cynllunio Llywodraeth Cymru yn nodi, lle y bo'n bosibl, y dylid gollwng dŵr gwastraff brwnt datblygiad newydd i garthffos gyhoeddus.

Os oes modd dangos, oherwydd cost a/neu faterion ymarferol, nad yw cysylltu â charthffos gyhoeddus yn bosibl, yna gellid ystyried gwaith trin dŵr gwastraff preifat - neu system gwaredu carthion nad yw'n cysylltu â phrif garthffos.

Sylwch fod yn rhaid i chi gael trwydded amgylcheddol, neu gofrestru esemptiad gyda Cyfoeth Naturiol Cymru, i weithredu system ddraenio breifat. Ni fydd Cyfoeth Naturiol Cymru fel arfer yn rhoi trwydded gollwng dŵr ar gyfer system trin carthion breifat lle mae'n rhesymol cysylltu â'r garthffos dŵr brwnt gyhoeddus.

Pan fydd newid o ddefnydd masnachol presennol (neu ddefnydd tebyg arall) i ddefnydd preswyl, tybir y bydd hyn yn arwain at gynhyrchu mwy o ddŵr gwastraff ac felly bydd mwy o faethynnau yn cael eu gollwng i waith trin dŵr gwastraff.

Mae capasiti gan waith trin dŵr gwastraff o'r fath, a phan gyrhaeddir y capasiti hwn nid oes ffordd hawdd o greu mwy o le. Mae hyn yn creu mwy o risg o orlwytho a allai gynyddu faint o faethynnau sy'n cael eu gollwng i gyrsiau dŵr.

Felly, bydd angen cynnal Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd a rhoi mesurau lliniaru ar waith ar gyfer y math hwn o newid defnydd.

Mae datblygiadau amaethyddol newydd sy'n cynnwys storio, rheoli a gwasgaru deunydd organig, ac sydd o fewn dalgylch Ardal Cadwraeth Arbennig afonol, yn gallu cyfrannu at faint o ffosfforws sy'n mynd i mewn i'r safle dynodedig. Mae'n debygol yr effeithir ar ddatblygiadau o'r fath a bydd angen rhoi mesurau lliniaru ar waith.

Mae mesurau rheoli maethynnau, tir, tail a chynefinoedd y gellir eu rhoi ar waith i leihau faint o ffosffad sy'n mynd i mewn i afonydd o ffynonellau gwasgaredig. Mae newidiadau y gellir eu gwneud ar unwaith hefyd, er enghraifft codi ffensys ar hyd glannau afonydd i atal anifeiliaid rhag mynd i mewn i'r afonydd.

Hoffem archwilio syniadau ynghylch rheoli dalgylchoedd gyda'r gymuned ffermio. Cysylltwch â ni.

Yn anffodus, bydd oedi o ran y broses CDLl wrth i ni ailasesu'r goblygiadau a dileu dyraniadau datblygu mewn dalgylchoedd sensitif i ffosffad. Rydym wedi ysgrifennu at y rhai sydd wedi gofyn am gael y wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd y CDLl - os hoffech gael eich ychwanegu at y rhestr bostio hon, cofiwch gofrestru.

Mae afonydd iach yn cefnogi cadernid cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol a'r gallu i addasu i newid. Rydym am gael atebion sy'n gwella amgylcheddau naturiol bioamrywiol ac yn hyrwyddo ecosystemau iach. Rydym am weithio gyda grwpiau amgylcheddol a grwpiau afonydd i ddod o hyd i atebion a byddem yn croesawu eich cyfranogiad. Cysylltwch â ni.

Oes, ac maent yn seiliedig ar natur yn bennaf. Gall y mater fod yn gymhleth ac mae angen archwilio amrywiaeth o fesurau megis cael gwared ar ffosffad yn y ffynhonnell, lliniaru a gwrthbwyso, yn ôl y dalgylch a'r safle penodol.

Ystyr lliniaru yw dod o hyd i ffordd o atal llygredd ffosffad rhag mynd i mewn i'r dŵr. Gall mesurau gynnwys rheoli ffynonellau llygryddion, adfer ecosystemau sydd wedi'u difrodi, rheoli dalgylchoedd, a nodweddion fel Systemau Draenio Cynaliadwy a chlustogfeydd afonydd y gellir eu defnyddio i hidlo dŵr ffo amaethyddol ac arwain at welliant. Mae mesurau lliniaru sydd agosaf at ffynhonnell llygredd ffosffad yn well.

Ystyr gwrthbwyso yw cymryd camau i leihau faint o ffosfforws sy'n cael ei gynhyrchu er mwyn gwneud iawn am lefelau uwch mewn mannau eraill.

Er enghraifft, ym myd amaeth cynhyrchir ffosffad drwy daenu gwrtaith ac wrth i anifeiliaid bori ar dir amaethyddol. Mae dŵr glaw yn cario'r ffosffadau hyn i gyrsiau dŵr, yn enwedig ar dir sydd ar oleddf. Gallai peidio â defnyddio darn o dir amaethyddol atal ffosffadau rhag cael eu hychwanegu gan greu mesur gwrthbwyso.

Byddai'r arwynebedd o dir sydd ei angen i wrthbwyso cartrefi newydd yn dibynnu ar ddaeareg a graddiant y tir, a pha mor ddwys y cafodd ei ffermio.

Mae rhai ardaloedd (a elwir yn safleoedd Ewropeaidd) yn cael eu diogelu gan gyfraith cadwraeth, sef Rheoliadau Cadwraeth Cynefinoedd a Rhywogaethau 2017 fel y'u diwygiwyd (a elwir yn Rheoliadau Cynefinoedd).

Mae'r ardaloedd hyn yn cynnwys Ardaloedd Cadwraeth Arbennig (ACA) ac Ardaloedd Gwarchodaeth Arbennig (AGA).

Os cynigir datblygiad mewn ardal o'r fath, rhaid i ni gynnal asesiad o dan y Rheoliadau Cynefinoedd, a elwir yn Asesiad Rheoliadau Cynefinoedd, i brofi a allai'r cynnig niweidio nodweddion dynodedig y safle yn sylweddol.

Byddai'r 'asesiad priodol' yn ystyried effeithiau andwyol posibl cynllun neu brosiect (mewn cyfuniad â chynlluniau neu brosiectau eraill).

Llwythwch mwy

Cynllunio