Ynglŷn â'ch treth busnes
Diweddarwyd y dudalen ar: 25/03/2026
Tâl yw Trethi Annomestig Cenedlaethol (TAC neu Drethi Masnachol) a godir ar eiddo masnachol ac a gesglir gan yr Awdurdod Lleol ers 1990. Mae'r symiau a gesglir gan bob Awdurdod yng Nghymru yn cael eu casglu ynghyd mewn cronfa a'u hailddosbarthu i gynghorau lleol gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru.
Mae'r arian o'r gronfa hon, yn ogystal â'r Grant Cynnal Refeniw a ddarperir gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru a chyfraniadau'r Dreth Gyngor yn talu am y gwasanaethau a ddarperir yn eich ardal.
Rhaid talu Treth Anomestig mewn 10 rhandaliad misol o fis Ebrill, yn ddyledus ar y 15fed o bob mis neu cyn hynny. Os ydych yn dod yn gymwys i dalu Treth Anomestig yn ystod y flwyddyn bydd eich rhandaliadau'n cael eu haddasu yn ôl nifer y dyddiadau talu sy'n weddill.
Ailbrisio Ardrethi Busnes 2026
Bob tair blynedd, mae Asiantaeth y Swyddfa Brisio (VOA) yn diweddaru gwerthoedd ardrethol dros 2 miliwn o eiddo masnachol yng Nghymru a Lloegr. Mae’r broses hon yn adlewyrchu newidiadau yn y farchnad. Enw arall arni yw ‘ailbrisiad’.
Bydd yr ailbrisiad nesaf yn dod i rym ar 1 Ebrill 2026.
Gwerthoedd ardrethol yw swm y rhent y gallai eiddo fod wedi’i roi ar osod amdano ar ddyddiad prisio penodol. Ar gyfer ailbrisiad 2026, y dyddiad hwnnw yw 1 Ebrill 2024. Dyw’ch gwerth ardrethol ddim yr un peth â’r rhent rydych chi’n ei thalu ar eich eiddo.
Fel eich cyngor lleol chi, rydyn ni’n defnyddio’r gwerthoedd ardrethol hyn i gyfrifo’ch bil ardrethi busnes.
Yn ystod ailbrisio, efallai y bydd biliau ardrethi busnes yn cynyddu, gostwng neu’n aros yr un peth. Dyw cynnydd yn eich gwerth ardrethol ddim o reidrwydd yn golygu y bydd eich bil ardrethi busnes yn cynyddu gan swm tebyg.
Sut y cyfrifir y trethi?
Mae'r bil cyfraddau sylfaenol yn cael ei lunio drwy luosi'r gwerth ardrethol gyda’r lluosydd ardrethi neu’r gyfradd yn y bunt, y mae’r ddau ohonynt yn cael eu dangos ar y bil.
Lluosydd Trethiannol TAC
Bob blwyddyn mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn pennu treth sydd, o'i luosi â'r gwerth trethiannol, yn rhoi'r bil treth blynyddol ar gyfer eiddo. Yr un yw'r lluosydd i bob Awdurdod yng Nghymru, ac ni all y lluosydd hwn godi mwy na chyfradd y cynnydd yn y mynegrif prisiau adwerthol, ac eithrio mewn blwyddyn ailbrisio. Ar gyfer y flwyddyn gyfredol 2025–26, mae lluosydd sengl o 0.568 yn berthnasol. O 1 Ebrill 2026 ymlaen, bydd tri lluosydd yn disodli hyn:
- Lluosydd Manwerthu – 0.350
Yn berthnasol i eiddo manwerthu bach a chanolig sydd â gwerth ardrethol o dan £51,000 h.y., siop, fferyllfa, swyddfa bost. - Lluosydd Safonol – 0.502
Yn berthnasol i'r rhan fwyaf o eiddo annomestig nad ydynt yn dod o fewn y categorïau lluosydd manwerthu neu luosydd uwch. - Lluosydd Uwch – 0.515
Yn berthnasol i eiddo sydd â gwerth ardrethol dros £100,000 gyda rhai eithriadau h.y. ysgolion, canolfannau chwaraeon.
Bydd y lluosyddion hyn yn pennu swm yr ardrethi busnes sy'n daladwy pan fyddant yn cael eu cymhwyso i werth ardrethol eiddo.
Gwerth Trethiannol
Mae pob safle masnachol yn cael ei asesu gan Asiantaeth y Swyddfa Brisio sy'n pennu'r Gwerth Ardrethol; mae hyn yn cynrychioli’r gwerth rhent blynyddol ar y farchnad agored.
Mae gwaith ailbrisio yn digwydd ledled y wlad a bydd yn dod i rym ar 1 Ebrill 2026. Bydd yr ailbrisio'n ailosod gwerthoedd ardrethol i adlewyrchu'r newidiadau yn y farchnad eiddo. O ganlyniad, efallai y bydd rhai talwyr ardrethi'n gweld cynnydd neu ostyngiad yn y rhwymedigaethau o ran ardrethi busnes. Ar gyfer eiddo cyfansawdd sy'n rhannol ddomestig ac yn rhannol annomestig, mae'r gwerth ardrethol yn ymwneud â'r rhan annomestig yn unig.
Dangosir gwerthoedd y rhan fwyaf o eiddo y mae ardrethi yn daladwy ar eu cyfer i'ch awdurdod yn y rhestr ardrethu leol, sydd ar gael ar wefan Asiantaeth y Swyddfa Brisio.
Gall y bil ardrethi terfynol fod yn destun ychydig o newidiadau yn ôl amgylchiadau neu leoliad y busnes.
