Canllawiau cyhoeddusrwydd cyn yr etholiad: Etholiadau'r Senedd 2026

Canllawiau cyn yr etholiad

Wrth arfer swyddogaethau gwneud penderfyniadau, rhaid i'r Cyngor roi ystyriaeth briodol i'r egwyddorion canlynol:

1. Yn ystod cyfnod yr etholiad, mae angen i'r Cyngor sicrhau ei fod yn ddiduedd a dylai ymdrechu i gymryd safiad niwtral.
2. Ni ddylai'r Cyngor roi amlygrwydd na chyhoeddusrwydd i unrhyw ymgeisydd, plaid wleidyddol neu fater sy'n wleidyddol ddadleuol. Felly, yn ystod y cyfnod hwn, mae angen cymryd gofal ynglŷn â materion a gyflwynir i'r Cyngor, y Cabinet a'r Pwyllgorau neu faterion sy'n cael sylw'r cyhoedd ac a welir fel rhai sy'n gysylltiedig ag ymgeiswyr unigol neu blaid wleidyddol.
3. Mae'r hyn sy'n fater dadleuol yn dibynnu i ryw raddau ar yr amgylchiadau lleol ond, yn gyffredinol, mae'n debygol o fod â nodweddion fel y canlynol, ond nid y rhain yn unig:
   1. rhannu barn y cyhoedd yn sylweddol,
   2. cyfnodau hir o ddadlau proffil uchel a diddordeb gan y wasg a/neu faterion sy’n ymwneud â dyfarnu cyllid neu gontractau sylweddol

Mae gan y Swyddog Canlyniadau Etholaethol yr awdurdod terfynol i benderfynu a yw mater yn ddadleuol. Yn unol â hynny, dylai unrhyw fater yr ystyrir y gallai fod yn ddadleuol gael ei gyfeirio at y Swyddog Canlyniadau Etholaethol gan y Cyfarwyddwr perthnasol.

4. Dylai'r Cyngor osgoi cyhoeddi unrhyw gyhoeddusrwydd neu wneud unrhyw beth neu ddweud unrhyw beth y gellid tybio ei fod yn ceisio dylanwadu ar bleidleiswyr. Enghraifft o hyn fyddai hyrwyddo ymgeisydd unigol neu blaid wleidyddol, fel cyfeirio at ymgeiswyr unigol neu bleidiau mewn datganiadau i'r wasg. Yr eithriad i hyn yw lle mae deddfwriaeth neu reoliad yn gofyn am gyhoeddi gwybodaeth.
5. Ni ddylai cyhoeddusrwydd y Cyngor a/neu unrhyw ymgynghoriadau ac ymgysylltu ymdrin â materion dadleuol neu wleidyddol sensitif yn lleol neu'n genedlaethol a, lle nad oes,amserlen statudol yn berthnasol, dylid ystyried a ddylid trefnu'r gweithgarwch y tu allan i'r cyfnod cyn yr etholiad.
6. Ni ddylai'r Cyngor roi sylw i safbwyntiau, cynigion neu argymhellion mewn modd sy’n ei uniaethu ag unrhyw bleidiau gwleidyddol a/neu ymgeisydd unigol a allai gael mantais etholiadol o ganlyniad i hynny.
7. Dylid cyflwyno unrhyw gyhoeddusrwydd sy'n ymwneud â pholisïau neu gynigion y Llywodraeth ganolog mewn modd cytbwys a ffeithiol gywir.
8. Ni ddylai'r Cyngor gynnal gweithgareddau, trefnu unrhyw ddigwyddiadau rhagweithiol gyda'r cyfryngau sy'n cynnwys ymgeiswyr, na gwneud unrhyw gyhoeddiadau neu benderfyniadau sy’n rhoi mantais etholiadol i ymgeisydd penodol neu blaid wleidyddol neu y gellid dod i’r casgliad eu bod yn gwneud hynny.
9. Ni ddylid rhoi cyhoeddusrwydd i ddigwyddiadau a phrosiectau sy'n cael eu hariannu gan gyllid grant y Llywodraeth yn ystod y cyfnod cyn yr etholiad. Os ydych yn ansicr, siaradwch â’r Cyfarwyddwr perthnasol, y Swyddog Canlyniadau Etholaethol a/neu’r Swyddog Monitro/Rheolwr Marchnata a’r Cyfryngau.
10. Dylai llythyron neu negeseuon e-bost gan bob ymgeisydd gael eu trin yn gyfartal ac ni ddylid defnyddio cyfleusterau'r Cyngor ar gyfer argraffu, cyfieithu a/neu bostio deunydd cyhoeddusrwydd yr ymgeiswyr.

Mae Cod Ymddygiad yr Aelodau yn nodi na ddylai’r aelodau ddefnyddio adnoddau'r Cyngor at ddibenion gwleidyddol. Dylai unrhyw wasanaethau neu gyfleusterau a ddarperir neu y mae aelodau etholedig yn gofyn amdanynt, gan gynnwys ceisiadau am wybodaeth gan swyddogion, gael eu defnyddio at ddibenion busnes y Cyngor yn unig neu i alluogi'r Aelod dan sylw i gyflawni ei swyddogaeth fel cynghorydd.

11. Rhaid i weithwyr beidio â darparu briffiau i'w defnyddio mewn dadleuon ymgyrchu/llenyddiaeth a deunydd cyhoeddusrwydd yr etholiad sy'n ymwneud ag ymgeiswyr unigol neu blaid wleidyddol.
12. Yn ystod cyfnod yr etholiad, dylid osgoi cyfarfodydd gydag ymgeiswyr, oni bai eu bod yn gyfarfodydd rheolaidd (er enghraifft, cyfarfod corff partneriaeth) y mae’r unigolion dan sylw yn cymryd rhan ynddynt fel arfer. Dylai swyddogion beidio â gwahodd ymgeiswyr, unigolion sy'n gysylltiedig â phlaid wleidyddol, neu unrhyw aelodau etholedig i gyfarfodydd, cynadleddau, agoriadau neu ddigwyddiadau lansio yn ystod cyfnod yr etholiad.
13. Ni ddylid arddangos posteri neu sticeri ar gyfer unrhyw blaid wleidyddol neu/ac unrhyw ymgeiswyr, ar swyddfeydd y Cyngor, cartrefi preswyl, depos, ysgolion, cerbydau ac ati neu'r tu mewn iddynt.
14. Ni chaiff ffotograffau o ymgeiswyr, unigolion sy'n gysylltiedig â phlaid wleidyddol, neu unrhyw aelodau etholedig eu rhyddhau neu'u cyhoeddi gan y Cyngor a dylid cymryd gofal i sicrhau nad yw unrhyw ffotograffau yn cynnwys y bobl uchod yn anfwriadol.
15. Os gwneir cais i ddefnyddio unrhyw rai o ddelweddau'r Cyngor sy'n cynnwys ffotograffau, clipiau fideo neu unrhyw ddeunyddiau eraill o'r fath, rhaid gwneud ymholiadau ynghylch sut y cânt eu defnyddio. Ni ddylid rhoi ffotograffau na deunyddiau eraill y Cyngor i staff grwpiau gwleidyddol nac unrhyw un arall yn ystod y cyfnod cyn yr etholiad oni bai bod hynny wedi'i wirio a bod cytundeb wedi'i roi na fyddant yn cael eu defnyddio at ddibenion ymgyrchu.
16. Ni ddylid cynnal digwyddiadau'r Cyngor ar safleoedd pleidiau gwleidyddol ar unrhyw adeg.
17. Dylid rhoi ystyriaeth ofalus i geisiadau penodol i hwyluso ymweliadau â safleoedd neu leoliadau sy'n eiddo i'r Cyngor gan ymgeiswyr posibl neu unigolion sy'n gysylltiedig â phleidiau gwleidyddol. Gan fod ymweliadau o'r fath yn tueddu i fod yn gysylltiedig â chyfleoedd am luniau a chyhoeddusrwydd yn y wasg, gall ymddangos i'r cyhoedd fel pe baent wedi’u bwriadu i hyrwyddo ymgeisydd neu ei blaid.

Er mwyn sicrhau cydymffurfiaeth a chysondeb, bydd pob cais am ymweliadau neu am ddefnyddio safleoedd gan ymgeiswyr etholiad tebygol, eu hasiantau, personoliaethau gwleidyddol neu bleidiau gwleidyddol yn cael eu cyfeirio at y Pwynt Cyswllt Unigol dynodedig:

Shelley Williams, Rheolwr Gwasanaethau Etholiadol, gwasanaethauetholiadol@sirgar.gov.uk

Ni ddylid cytuno i unrhyw ddefnydd heb gymeradwyaeth ymlaen llaw gan y Pwynt Cyswllt Unigol.

Bydd penderfyniad ar geisiadau o'r fath yn cael ei wneud gan y Pwynt Cyswllt Unigol yn unol â'r egwyddorion a nodir yn y canllawiau hyn. Bydd y Pwynt Cyswllt Unigol yn hysbysu'r person a wnaeth y cais o'r penderfyniad, ar ôl gofyn am gyngor gan y Prif Weithredwr (fel Swyddog Canlyniadau Etholaethol) os yw'n briodol. Os yw’r sefyllfa yn parhau i fod yn aneglur, gofynnir am gyngor y Swyddog Monitro.

18. Efallai y bydd angen atal cynnal deunyddiau a gynhyrchir gan drydydd partïon, neu gau fforymau cyhoeddus yn ystod y cyfnod hwn er mwyn osgoi torri cyfyngiadau cyfreithiol.
19. Mae cynghorau hefyd wedi'u gwahardd rhag rhoi cymorth ariannol neu gymorth arall i gyrff eraill i'w galluogi i gyhoeddi deunydd na all yr awdurdod ei hun ei gyhoeddi.
20. Ni ddylai'r awdurdod lleol gynorthwyo gydag ymweliadau gwleidyddol cenedlaethol neu leol (rhaid iddynt gael eu trefnu gan y pleidiau gwleidyddol heb unrhyw oblygiadau o ran costau nac adnoddau i'r awdurdod lleol).