Adeiladau rhestredig

Rydym yn darparu cyngor arbenigol ar y 1,800 o adeiladau rhestredig yn y Sir - mae rhain yn amrywio o ffermdai bach i gartrefi urddasol. Caiff adeiladau eu 'rhestru' oherwydd yr ystyrir eu bod o ddiddordeb pensaernïol neu hanesyddol arbennig ac o ganlyniad, fod angen mesurau arbennig i’w diogelu.

Mae rhestru yn diogelu'r adeilad cyfan, y tu mewn a'r tu allan, ac o bosibl yr adeiladau cyfagos hefyd os cawsant eu hadeiladu cyn Gorffennaf 1948. Y prif ddiben yw diogelu'r adeilad a'r hyn sydd o'i gwmpas rhag newidiadau, a fyddai'n peri newid o bwys o ran pwysigrwydd hanesyddol neu bensaernïol arbennig yr adeilad neu ei union leoliad.

  • Adeiladau o ddiddordeb eithriadol yw adeiladau Gradd I. Dim ond tua 2% o Adeiladau Rhestredig sydd yn y categori hwn.
  • Adeiladau o bwysigrwydd neilltuol yw adeiladau Gradd II*. Mae tua 4% o Adeiladau Rhestredig yn y categori hwn.
  • Adeiladau o ddiddordeb arbennig yw adeiladau Gradd II. Mae 94% o Adeiladau Rhestredig wedi'u rhestru dan y Radd hon.

Mae pob adeilad a godwyd cyn 1700, ac sy'n gyflawn i raddau helaeth, yn adeiladau rhestredig, fel y mae'r rhan fwyaf o adeiladau a godwyd rhwng 1700 a 1840, er bod rhywfaint o ddethol. Mae'r broses dethol yn gwahaniaethu fwy wrth ymdrin ag adeiladau a godwyd er 1840 oherwydd bod cynifer yn rhagor o'r rhain yn dal yn bodoli heddiw. Fel rheol dim ond os ydynt o werth pensaernïol neu hanesyddol neilltuol ac o bosibl dan fygythiad y bydd adeiladau a godwyd lai na 30 mlynedd yn ôl yn cael eu rhestru.

Bwriad rhestru yw sicrhau y gofelir am adeiladau pwysig ac y'u diogelir yn barhaus. Mae'r rheidrwydd i gael "Caniatâd Adeilad Rhestredig" yn fesur diogelu i sicrhau bod cymeriad arbennig adeilad yn cael ei ystyried yn llwyr wrth drafod ceisiadau am wneud gwaith i newid, helaethu neu ddymchwel yr adeilad. Mae hyn yn broses sy'n sicrhau ein fod ni, ar y cyd â CADW, yn gallu helpu i warchod yr asedau gwerthfawr hyn ar gyfer y genhedlaeth hon a chenedlaethau’r dyfodol – gan warchod treftadaeth Gorllewin Cymru.

Bydd angen ichi gael caniatâd ar gyfer y canlynol:

  • Os nad yw eich cynnig yn effeithio'n uniongyrchol ar yr Adeilad Rhestredig ond ei fod yn ddigon agos i effeithio, o bosibl, ar union leoliad yr adeilad rhestredig. Efallai y bydd yn rhaid i'ch cynnig gael ei newid i gyd-fynd â'r amgylchiadau.
  • Dymchwel rhan o Adeilad Rhestredig neu'r cyfan ohono (gan gynnwys adeiladau ac adeiladwaith yn y cwrtil).
  • Newidiadau (gan gynnwys gwaith y tu mewn) sy'n effeithio ar gymeriad yr adeilad
  • Estyniadau
  • Gwaith atgyweirio sy'n ymwneud ag adnewyddu rhannau pwysig o adeiledd yr adeilad, neu ddefnyddio defnyddiau gwahanol (megis gosod to teils yn lle to llechi).
  • Efallai hefyd y bydd angen Caniatâd Adeilad Rhestredig ar gyfer newid y modd y defnyddir yr eiddo.
  • Gall gwaith megis ailbwyntio a, hyd yn oed, ailbaentio olygu bod angen Caniatâd Adeilad Rhestredig, hyd yn oed os nad oes angen caniatâd cynllunio. Mae adnewyddu'r ffenestri a'r drysau yn feysydd sy'n gyffredin yn bwnc dadleuol ac yn destun rheolaeth lem.

Caiff adeiladau eu rhestru yn eu cyfanrwydd ac mae'n drosedd cychwyn ar waith addasu, helaethu neu ddymchwel heb ganiatâd. Efallai y bydd angen caniatâd arnoch ar gyfer unrhyw waith i adeiladau ar wahân ar dir adeilad rhestredig.

Nid oes angen cael caniatâd ar gyfer gwaith atgyweirio ar sail ‘tebyg am ei debyg’, nac ar gyfer ailaddurno allanol os defnyddir yr un lliwiau. Fodd bynnag, byddai'n dda o beth cysylltu â'n tîm cadwraeth i wirio a oes angen caniatâd cyn dechrau ar unrhyw waith. Dylai'r ymagwedd gyffredinol at waith i atgyweirio ac i newid adeilad rhestredig geisio cydnabod y rhesymau dros y manylion, y defnyddiau a'r dyluniad adeiladu traddodiadol ac ansawdd y rheini.

Er y gall ymatebion cydnaws fod yn fwy costus yn y tymor byr (ac y gall cymorth grant o bosibl wneud iawn yn rhannol am y costau hyn), byddant yn sicrhau y caiff cymeriad yr adeilad ei gadw a bod defnyddiau'r adeilad a'r modd y'i hadeiladwyd yn cael eu parch. Mae'n rhaid wrth wybodaeth arbenigol i atgyweirio ac i newid adeiladau rhestredig. Gellir arbed llawer o amser ac ymdrech drwy gynnal trafodaethau â staff cadwraeth y Cyngor cyn cyflwyno cais a lle bo'n briodol, drwy benodi pensaer proffesiynol sydd â phrofiad o waith yn ymwneud ag adeiladau hanesyddol.

Os oes angen caniatâd cynllunio arnoch ar gyfer eich cynnig arfaethedig, gellir cyflwyno’r ddau gais yr un pryd. Ni chodir ffi am wneud cais am ganiatâd adeilad rhestredig.

Bydd y cais yn cael ei ystyried yn yr un ffordd â chais cynllunio arferol a byddwn yn cymeradwyo eich cais, yn ei gymeradwyo ag amodau neu'n ei wrthod. Mae'r un hawl i apelio yn erbyn gwrthod cais, neu yn erbyn pennu amodau, ag sy'n bodoli ar gyfer ceisiadau cynllunio eraill.

Os ydych chi'n gwneud unrhyw waith heb ganiatâd, gallech fod yn agored i erlyn, a/neu gellid gwneud ichi unioni'r hyn a wnaethoch. Gallai'r gosb fwyaf gynnwys cyfnod o garchar a chynnwys dirwyon nad oes uchafswm iddynt.

Gwneud cais am ganiatâd adeilad rhestredig

Diweddarwyd y dudalen ar: 20/11/2018

Cynllunio