• English
  • Hepgor gwe-lywio

Dementia

Problem ar yr ymennydd yw dementia sy'n ei gwneud yn anodd i berson gofio, dysgu a chyfathrebu.

Mae symptomau dementia yn cynnwys: colli cof, bod yn ddryslyd, newid yn yr hwyl ac anhawster cyflawni gorchwylion pob dydd. Mae llawer o bethau'n achosi dementia; clefyd Alzheimer yw'r un mwyaf cyffredin.

Mae'r symptomau hyn yn gwaethygu dros gyfnod, er bod gwahaniaethau o ran pa mor gyflym y datblyga'r cyflwr ym mhawb, yn yr un modd ag y mae gwahaniaethau yn eu symptomau.

Mae colli cof yn symptom cyffredin o ddementia ond nid yw colli’ch cof ohono'i hun yn golygu bod dementia arnoch.

I gael gwybod rhagor am y cyflwr, ewch i wefan Cymdeithas Alzheimer.

Bydd angen ichi wneud apwyntiad iddo/iddi weld y meddyg, a fydd o bosibl yn cyfeirio'r un dan sylw at glinig cof.

Mae pobl sydd â dementia, a'u teuluoedd, yn gyndyn weithiau o ofyn am gyngor pan fydd ganddynt bryderon am broblemau'n ymwneud â'r cof neu broblemau eraill. Ond os ydych yn pryderu, mae llawer o fanteision posibl o gael cyngor meddygol. Mae cael diagnosis cynnar yn bwysig am sawl rheswm. Mae o gymorth ichi gael y triniaethau iawn ac i ddod o hyd i'r ffynonellau gorau o gymorth, yn ogystal â chynllunio ar gyfer y dyfodol.

Efallai y bydd ar y sawl sy'n colli'i gof neu sy'n dioddef o ddementia angen gofal a chymorth er mwyn parhau i fyw gartref. Gall y meddyg gyfeirio ef/hi at y gwasanaeth Gofal Cymdeithasol neu gallwch chi wneud hyn drwy ffonio Llinell Gofal a Mwy 0300 333 2222 neu drwy lenwi'r ffurflen ar-lein ddiogel.

Bydd y cymorth y gall y gwasanaethau Gofal Cymdeithasol ei ddarparu yn amrywio yn unol â'r asesiad o anghenion yr unigolyn.

Larymau a Monitorau Personol – synwyryddion, larymau a dyfeisiau sy'n helpu pobl i fod yn ddiogel gartref ac sy'n eu galluogi i wneud pethau na allent fel arall eu gwneud eu hunain. Efallai hefyd y byddant o gymorth i'w gofalwyr gan roi tawelwch meddwl iddynt. 
(cynnwys enghreifftiau)

Cymorth Gartref – help o ran y gorchwylion pob dydd megis ymolchi, gwisgo a phrydau.

Cyfleoedd Dydd – Yn yr un modd â phobl eraill, gall fod yn fuddiol i bobl sydd â dementia gael newid o'u trefn ddyddiol arferol. Mae cyfleoedd i bobl sydd â dementia gymdeithasu a chael eu hysgogi. Cliciwch yma i gael rhestr o'r cyfleoedd sydd ar gael yn y sir.

Gofal Preswyl a Gofal Nyrsio – Weithiau nid yw'n bosibl mwyach i rywun sydd â dementia gael gofal diogel gartref. Mae rhai cartrefi'n darparu gofal arbenigol i bobl sydd â Dementia.

Os ydych yn gofalu am rywun sydd â dementia, rydych yn ofalwr. Cliciwch yma i gael rhagor o wybodaeth am ofalwyr ac am ba gymorth sydd ar gael. Mae'n bwysig fod gofalwyr yn gofalu am eu hiechyd a’u lles eu hunain ac efallai y bydd arnynt angen seibiant o'u cyfrifoldebau gofalu. Gallai hyn fod am ychydig oriau neu ychydig wythnosau. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y Gwasanaeth Seibiant Byr i Oedolion/Gofalwyr

Mae'n bwysig sylweddoli bod y sawl sydd â dementia yn dal yn unigolyn a bod angen parchu a chefnogi'r un dan sylw. Gall amrywiaeth o gyflyrau niwrolegol sy'n gysylltiedig â dementia arwain at golli'r cof yn raddol, anawsterau o ran iaith, canolbwyntio a dealltwriaeth. Fodd bynnag mae tystiolaeth glir bellach y gall pobl sydd â dementia barhau, gyda'r math iawn o gymorth, i fwynhau bywyd, a byw â phwrpas.

Weithiau gall pobl sydd â dementia ymddwyn mewn modd anarferol neu annisgwyl. Yn aml, wrth wraidd hyn bydd rheswm y gellir ymchwilio iddo, ei glustnodi ac yna ymdrin ag ef. Gall hyn helpu pobl sydd â dementia i ymlacio mwy a phryderu llai.

Mae Cymuned sy'n Cefnogi Pobl sydd â Dementia yn gymuned y caiff pobl sydd â dementia eu cynnwys ganddi ac yn gymuned sy'n deall sut i'w helpu. Golygu hyn greu cymuned sy'n hyderus, yn llawn cydymdeimlad ac yn amyneddgar wrth ymwneud â phobl sydd â dementia. Mae gan yr ymagwedd hon botensial i weddnewid llawer o fywydau. 
Er mwyn iddynt gael bywyd da, mae’n hanfodol fod y rhai sydd â dementia yn teimlo eu bod o bwys i eraill a'u bod yn rhan o'r gymuned. Os yw'r bobl sydd o gwmpas y rhai sydd â dementia yn cydymdeimlo â nhw, yn amyneddgar ac yn gefnogol iddynt, gall pobl sydd â dementia fyw'n annibynnol am gyfnod hwy, a chael bywyd o ansawdd gwell. Bydd y bobl sydd â dementia'n teimlo'n gadarnhaol, eu bod wedi'u cynnwys, wedi'u grymuso, a'u bod yn byw'r bywyd pob dydd yr ydym ni'n ei gymryd yn ganiataol. 

Byddant yn teimlo'n saff ac yn hyderus i fwrw ymlaen â gwneud y pethau y maent yn mwynhau eu gwneud ac y mae angen iddynt eu gwneud, i gadw mewn cysylltiad â’u  ffrindiau ac â'u teulu, a hefyd i dreulio amser yng nghwmni pobl sy'n teimlo'r un fath. 

Ymhlith elfennau ymarferol Cymuned sy'n Cefnogi Pobl sydd â Dementia mae: 

•   ymwybyddiaeth dda er mwyn i bobl adnabod a deall problemau sy'n gysylltiedig â'r cof. 
•   gwybodaeth ysgrifenedig glir y gall pobl sydd â dementia ei deall yn hawdd. 
•   cyfeirio syml er mwyn i bobl sydd â dementia wybod ble i fynd. 
•   cefnogaeth gan eraill sydd mewn sefyllfaoedd tebyg, a elwir yn aml yn gefnogaeth gymheiriaid.  
•   pobl nad oes arnynt ofn ymwneud â phobl y gwelir ynddynt arwyddion o ddementia. 

Pontyberem, pentref bach yng Nghwm Gwendraeth, yw'r gymuned gyntaf yn Sir Gaerfyrddin i gael ei chydnabod yn Gymuned sy'n Cefnogi Pobl sydd â Dementia, gan ei bod yn helpu pobl i ddeall beth yw dementia ac yn rhoi ymateb i Fwrdd Gweithredu Dementia y sir ynghylch amrywiaeth o faterion. 

Dolenni defnyddiol

Siop Un-stop, Neuadd Llandybïe

Woodfield Road
Llandybïe
Sir Gaerfyrddin SA18 3UR
9.30am – 1.30pm, dydd Gwener 1af a 3ydd dydd Gwener pob mis.

Cymdeithas Alzheimer

I gael ffeithlenni a gwybodaeth am ddementia a manylion am y gwasanaethau a ddarperir yn lleol megis caffis dementia, canu er budd yr ymennydd (Singing for the Brain), a rhaglenni hyfforddiant.
Rhif ffôn: 01269 597411 | E-bost: carmarthenshire@alzheimers.org.uk

Cymdeithas Gwasanaethau Gwirfoddol Sir Gâr (CAVS)

Gwybodaeth am grwpiau gwirfoddol lleol sy'n darparu amrywiaeth o wasanaethau cymorth. 
Rhif ffôn: 01267 245555 | E-bost: info@cavs.org.uk

Gofal Croesffyrdd Sir Gâr

Gall gynnig cymorth ymarferol drwy ddarparu seibiant rheolaidd i ofalwyr.
Rhif ffôn: 01267 220046 (Caerfyrddin) | Rhif ffôn: 01554 754957 (Llanelli) | E-bost: sirgar@crossroads.org.uk 

Diweddarwyd y dudalen ar: 24/07/2017

ar-lein am dani