Craffu

Diweddarwyd y dudalen ar: 19/07/2019

Mae i’r swyddogaeth graffu rôl allweddol bellach o ran gwella gwasanaethau a ddefnyddir gan pobl a phlant Sir Gaerfyrddin. Hefyd, mae’r swyddogaeth graffu yn ddefnyddiol o ran sicrhau bod polisïau’r Cyngor yn amlygu blaenoriaethau cyfredol, yn hyrwyddo effeithlonrwydd, ac yn annog cydweithio effeithiol â chyrff allanol. Mae gan Cyngor Sir Caerfyrddin 5 Pwyllgor Craffu:

  • Polisi ac Adnoddau
  • Cymunedau
  • Addysg a Phlant
  • Diogelu'r Cyhoedd a'r Amgylchedd
  • Gofal Cymdeithasol ac Iechyd

Fel arfer, bydd y Pwyllgorau yn cwrdd 8 gwaith y flwyddyn, tua bob 6 wythnos, er mwyn ystyried pynciau ac adroddiadau sydd wedi eu cynnwys yn y flaenraglen waith graffu, a ddatblygir ar gychwyn pob blwyddyn y cyngor (h.y. Mai - Ebrill). Ar adegau, caiff cyfarfodydd ychwanegol eu trefnu os bydd angen, neu gall cyfarfodydd arbennig / ar y cyd gael eu cynnal er mwyn trafod materion brys neu drawsbynciol. Mae’r pwyllgorau craffu yn wleidyddol gytbwys ac yn adlewyrchu patrwm gwleidyddol y Cyngor cyfan, i’r graddau y mae hynny’n bosibl. Penodir cadeiryddion ac is-gadeiryddion yn flynyddol gan y Cyngor Sir am gyfnod o flwyddyn (Mai - Ebrill) ar ddechrau blwyddyn y cyngor.

Caiff y rhan fwyaf o benderfyniadau eu cymryd gan y Bwrdd Gweithredol sydd ag aelodaeth o 10 cynghorydd. Mae craffu yn cynnig cyfle i’r 64 cynghorydd arall i ddylanwadu ar y penderfyniadau hynny ac i fod yn ‘ffrind beirniadol’. Hefyd, mae’r swyddogaeth graffu yn ddefnyddiol o ran sicrhau bod polisïau’r Cyngor yn amlygu blaenoriaethau cyfredol, yn hyrwyddo effeithlonrwydd, ac yn annog cydweithio effeithiol â chyrff allanol.

Prif rolau a chyfrifoldebau’r pwyllgorau craffu yw:

  • Archwilio pa mor dda y mae’r Bwrdd Gweithredol a’r Cyngor yn perfformio.
  • Dal y Bwrdd Gweithredol yn atebol a cheisio hyrwyddo proses penderfynu agored a thryloyw.
  • Monitro perfformiad gwasanaethau a swyddogaethau’r Cyngor.
  • Adolygu ac archwilio penderfyniadau’r Bwrdd Gweithredol lle bo hynny’n briodol.
  • Cynorthwyo’r Bwrdd Gweithredol i ddatblygu, monitro, ac adolygu polisïau.
  • Fel rhan allweddol o’r broses ymgynghori, craffu ar strategaeth y gyllideb refeniw a’r rhaglenni buddsoddiadau cyfalaf arfaethedig.
  • Galluogi sefydliadau a phartneriaid allanol i gyfrannu at ystyried materion a all effeithio ar y modd y cyflawnir blaenoriaethau’r Cyngor a’r sir gyfan.

Polisi ac Adnoddau
Hwn yw’r prif bwyllgor trosfawol sydd a chyfrifoldeb dros fonitro materion polisi a pherfformiad ar draws yr awdurdod gyfan ynghyd â chraffu ar waith Bwrdd Gwasanaeth Cyhoeddus Sir Gaerfyrddin. Mae hefyd yn monitro pynciau megis Cyllid, Eiddo’r Cyngor, Technoleg Gwybodaeth, Cyfathrebu, Gwasanaethau Cwsmeriaid, Caffael ac Adnoddau Dynol.  


Addysg a Phlant
Mae ffocws y pwyllgor gwasanaeth penodol yma ar Safonau Addysg ac Ysgolion, Addysg Cyfrwng Cymraeg a Moderneiddio Ysgolion. Mae hefyd yn monitro Addysg Gymunedol ar gyfer Oedolion, Gwasanaethau Ieuenctid, Troseddau Ieuenctid, Diogelu ynghyd â Gwasanaethau Plant (gan gynnwys Gwasanaethau Cymdeithasol a Gwasanaethau Cefnogaeth ar gyfer Teuluoedd).  


Cymunedau
Prif flaenoriaethau’r pwyllgor yma yw Tai (y sectorau Cymdeithasol a Phreifat), Adfywio Cymunedol, Datblygu Economaidd, Rhaglenni a ariennir yn Allanol a gan yr Undeb Ewropeaidd,  Llyfrgelloedd, y Celfyddydau a Theatrau, Amgueddfeydd ac Archifau, Cyfleusterau Gwledig, Chwaraeon, Hamdden.


Diogelu’r Cyhoedd a’r Amgylchedd
Mae’r cylch gwaith y Pwyllgor yma yn cynnwys nifer o adrannau ac mae ei brif gyfrifoldebau dros gwasanaethau rheng-flaen gweledol (e.e. priffyrdd, clanhau strydoedd, gwasanaethau gwastraff ac ailgylchu, rheoli canol trefi, cadw a chynal tiroedd, cyfleusterau cyhoeddus, arosfannau bysiau a cynnal a chadw meysydd parcio), Trafnidiaeth, Diogelwch ar y Ffyrdd, Cadwraeth, Rheoli’r Treathlin a Diogelu’r Arfordir, Diogelu’r Cyhoedd (e.e. Llygredd Aer, Safonau Masnach, Rheoli Plâu ac Iechyd Amgylcheddol), Diogelwch Cymunedol a Gorfodi Amgylcheddol (e.e. sbwriel, baeddu gan gŵn). Dyma bwyllgor dynodedig y Cyngor Sir mewn perthynas â materion trosedd ac anrhefn.   


Gofal Cymdeithasol ac Iechyd
Pwyllgor gwasanaeth penodol arall yw hon sydd â chyfrifoldeb dros Gwasanaethau Cymdeithasol ar gyfer Pobl Hŷn ac Oedolion sydd ag Anableddau Dysgu, Cefnogaeth ar gyfer Gofalwyr, Gwasanaethau Iechyd Meddwl, Diogelu Oedolion, Gwasanaethau Dementia ac Anableddau Corfforol.

Mae’n ofynnol fod pob Pwyllgor Craffu yn llunio ac yn cyhoeddi rhaglen o waith a gynllunnir yn ystod blwyddyn y Cyngor (h.y. Mai-Ebrill), sy’n cael ei alw’n Flaenraglen Waith. Mae’r rhaglen yn cynnwys amryw o faterion ac adroddiadau a fydd yn cael sylw yn ystod y flwyddyn. Fe’i llunnir, gan amlaf, i adlewyrchu’r materion sy’n deillio o flaenraglen waith y Bwrdd Gweithredol.

Datblygir y rhaglenni gan aelodau’r Pwyllgor Craffu unigol ac maent hyblyg ei natur fel bod modd i’r pwyllgorau ymateb i faterion brys. Mae’r rhaglenni hefyd yn adlewyrchu rôl y pwyllgorau craffu o ran monitro perfformiad, datblygu polisïau a gwaith ymchwil. Mae Pwyllgorau Craffu’r Cyngor Sir wedi datblygu eu Blaenraglenni Gwaith ar gyfer Mai i Ebrill yn y flwyddyn canlynol ac mae rhain fel arfer, yn cael eu cadarnhau gan y pwyllgorau yn eu cyfarfodydd yn ystod Mai/Mehefin pob blwyddyn.

Gellir darllen blaenraglenni waith diweddaraf Polisi ac Adnoddau, Cymunedau, Addysg a Phlant, Diogelu’r Cyhoedd a'r Amgylchedd, Gofal Cymdeithasol ac Iechyd ar gyfer 2019/20 ar-lein.

Nodwch y bydd Blaenraglenni Waith diwygiedig yn cael eu cyhoeddi ar y wefan yma yn gwarterol.

Fel rhan o’i rôl ymchwilio, fe all Pwyllgor Craffu sefydlu Grŵp Gorchwyl a Gorffen pob blwyddyn, o fewn blwyddyn y cyngor.

Is-grwpiau o’r prif bwyllgorau yw rhain fydd yn ymchwilio pynciau penodol. Wedi iddynt adrodd yn ôl ar eu canfyddiadau a’i argymhellion ac wedi derbyn cymeradwyaeth gweddill y pwyllgor, caiff yr adroddiad ei gyflwyno i’r Bwrdd Gweithredol.       

Nôd y grwpiau gorchwyl a gorffen yw i gyfrannu at ddatblygu polisiau newydd neu i ymgymryd at ddarn o waith ymchwil ac maent wedi bod yn allweddol yn y broses o gryfhau rôl ymchwil / datblygu polisi craffu yn ystod y blynyddoedd diwethaf.

Rhestr yr adolygiadau a gwblhawyd yn ddiweddar isod:

Mae pob Pwyllgor Craffu yn cynhyrchu adroddiad blynyddol bob blwyddyn yn manylu ar ei waith yn ystod y flwyddyn ddiwethaf. 

Mae cyfraniad trigolion lleol, sefydliadau a phartneriaid yn y gymuned yn rhan bwysig o broses graffu Sir Gaerfyrddin ac mae ein Cynghorwyr wedi ymrwymo i ymateb i sylwadau a phryderon trigolion.

Cymryd rhan yn y broses graffu yw un o'r ffyrdd gorau o ddylanwadu ar y penderfyniadau a wneir yn y Cyngor, gan y bydd cynghorwyr yn cael clywed am eich profiadau yn uniongyrchol. Gallwch gymryd rhan yn y gwaith craffu yn y Cyngor mewn nifer o ffyrdd:

  • Mynd i gyfarfod Pwyllgor Craffu
  • Cael y wybodaeth ddiweddaraf am yr hyn sy'n digwydd yn y broses graffu
  • Awgrymu pwnc i'w adolygu
  • Cyfrannu tystiolaeth at adolygiadau craffu

Mae holl gyfarfodydd Pwyllgorau Craffu yn agored i'r cyhoedd, ac eithrio pan fo angen trafod gwybodaeth eithriedig. Rhestrir dyddiadau cyfarfodydd ac agendâu yn nyddiadur cyfarfodydd y Cyngor. Os hoffech ddod i gyfarfod, yr unig beth y mae'n rhaid ichi ei wneud yw dod i fan cynnal y cyfarfod (a nodir ar flaen yr agenda).

Mae'r broses graffu'n rhoi cyfle i'r cyhoedd gymryd rhan yng ngweithgareddau'r Cyngor. Gallwch wneud cais am osod eitem ar yr agenda, ac os ydych yn byw yn Sir Gaerfyrddin, yn berchen ar fusnes yn Sir Gaerfyrddin neu'n cael eich cyflogi yno, gallwch ofyn cwestiynau mewn cyfarfodydd Pwyllgorau Craffu. Rhoddir rhagor o wybodaeth yn ein dogfen, Rheolau'r Weithdrefn Graffu 10.3 a 10.4. neu cysylltwch â ni i gael rhagor o wybodaeth.

Cael y wybodaeth ddiweddaraf am yr hyn sy'n digwydd yn y broses graffu

Mae nifer o ffyrdd y gallwch gael y wybodaeth ddiweddaraf am yr hyn sy'n digwydd yn y broses graffu, er enghraifft gallwch:

  • Danysgrifio i ffrwd RSS ar ein gwefan a fydd yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf ichi yn awtomatig pan fydd agendâu a chofnodion yn cael eu cyhoeddi. Ystyr RSS yw "Syndicetiad Syml Iawn" ac mae'n ffordd hawdd o gael y wybodaeth ddiweddaraf am waith y Pwyllgor Craffu. Mae modd tanysgrifio drwy wasgu'r botwm ar frig y dudalen hon.
  • Lawrlwytho'r ap Modern.gov a fydd yn caniatáu i chi lawrlwytho a gweld papur y cyfarfod yn awtomatig
  • Edrych ar ein ffrwd ar Facebook a Twitter i gael y wybodaeth ddiweddaraf yn rheolaidd.

Awgrymu pwnc i'w adolygu

  • Os ydych yn credu bod pwnc y dylai'r Pwyllgor Craffu ei drafod, rhowch wybod inni. Gallwch awgrymu pwnc i'w adolygu drwy anfon neges e-bost atom, neu drwy lawrlwytho a phostio ein ffurflen awgrymu pwnc.

Cyfrannu tystiolaeth at adolygiadau craffu

Wrth wneud gwaith craffu, yn enwedig adolygiadau manwl, mae cynghorwyr yn gobeithio cael ystod eang o dystiolaeth gan nifer o ffynonellau. Bydd cyflwyno tystiolaeth yn helpu i sicrhau eich bod yn cael lleisio'ch barn a bod y cynghorwyr yn gwneud argymhellion a fydd yn gwella'r gwasanaethau o safbwynt y defnyddiwr. Os oes gennych ddiddordeb mewn unrhyw faterion a'ch bod am gyflwyno tystiolaeth, cysylltwch â ni:-

Y Gwasanaethau Democrataidd, Cyngor Sir Caerfyrddin, Neuadd y Sir, Caerfyrddin. SA31 1JP

Ffon: 01267 224028 | E-bost: craffu@sirgar.gov.uk

Cyngor a Democratiaeth